Facebook'ta Paylas



Sedat Eryürek SMMM - DENETÇİ

İŞVEREN VE İŞÇİ LEHİNE YAPILAN DÜZENLEMELER

 

 28.02.2014 tarihinde, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının; 2014-5 sayılı genelgesi ile işveren ve işçi lehine bir takım düzenlemeler getirilmiş olup, daha önce kurum ile işverenler arasında yaşanan ihtilafların, Mahkemelere taşınmasının önü kapanmıştır. Bu makalemde, genelge ile yapılan değişiklerden önemli gördüklerimi. Ana başlıklar halinde açıklamaya çalışacağım. 

Sahte  Sigortalılık Tespiti 

 Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının denetim elemanları, sahte sigortalık yönünden yaptıkları denetimlerde, başka bir anlatımla işçinin fiili çalışmadığına yönelik denetimlerinde; sadece bordro, tanıklar ve civar araştırması yapmak suretiyle tespit yapıp rapor düzenlenmekte. Bu rapora istinaden işveren ve işçi sahte sigortalılık nedeni ile ağır ceza mahkemesinde yargılanmak üzere savcılığa sevk edilmekte idi. Bu durum birçok kişinin mağduriyetine yol açması sebebi ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı sahte sigortalılık ile ilgili tespitlerde aşağıda belirtilen hususlar çerçevesinde rapor düzenlenmesine karar vermiştir. 

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları tarafından yapılan incelemelerde işyerinin sahte işyeri olduğu durumlar haricinde, sahte sigortalılık bildirimi şüphesi bulunan sigortalı ile işveren, işveren vekili, muhasebeci veya diğer aracılık edenler arasında illiyet bağının kurulması, karşılıklı maddi ya da diğer yollarla sağlanan çıkar ilişkisinin ortaya çıkarıldıktan sonra sahte sigortalı olduğu kanaatine varılması gerektiği, Başka bir anlatımla denetim elemanlarının somut tespitler elde etmeden sahte sigortalılıkla ilgili rapor düzenlememeleri istenmiştir.

İşe iade davası sonunda işe başlatılmayan sigortalıların işten ayrılış bildirgesinin verilme süresi

Bilindiği üzere İşverenler belli bir sebep göstererek çalışanlarını işten çıkardıklarında çıkarılan işçilerinde, 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde, işvereninin geçerli sebep göstermediği veya gösterdiği sebebin geçerli olmadığını iddia ederek mahkemeye başvurma yoluna gittiğinde yapılan yargılama sonucu işçinin haklı olması durumunda. İşverene mahkeme iki seçenek sunmakta ya işçiyi işe başlatmasını istemekte ya da işe başlatmak istemese, kanun gereğince işe başlatmama tazminatına mahkûm etmektedir. İşveren işçiyi işe başlatmayıp tazminat ödeme kararı aldığında işçinin işe çıkış bildirgesinin verilme süresi ile ilgili sıkıntı yaşıyordu ve idari para cezası ödüyordu bu durum Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca aşağıdaki şekilde düzenleme yapılarak işverenin mağduriyeti engellenmiştir. 

21/8/2013 tarihli ve 28742 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan SSİY’nin 25 inci maddesine eklenen yedinci fıkra ile açmış olduğu dava sonucunda işe iade davasını kazanan sigortalıların işverence işe başlatılmaması halinde işverenlerce işten ayrılış bildirgesinin verilme süresi düzenlenmiş olup, işverenlerin sigortalı personelin işe başlamak için işverene yaptığı başvurusuna ilişkin tebligatın alındığı tarihin içinde bulunduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar işten ayrılış bildirgelerini vermeleri halinde bildirge yasal süresi içinde verilmiş sayılacağından işverenlere işten ayrılış bildirgesinin geç verilmesi nedeniyle idari para cezası uygulanmayacaktır. 

İşçi statüsü kapsamında yaşlılık aylığı alıp aynı işyerinde çalışmaya devam edenlerden sigortalılık türünü değiştirenler ile ilgili düzenlemeler 

İşçi statüsü kapsamındaki hizmetleri nedeni ile yaşlılık aylığı bağlanan sigortalılar aylık bağlandıktan sonra çalışmaya başladıkları işyerlerinde işe giriş bildirgesinde tüm sigorta kollarına tabi çalışmayı tercih edebilecekleri gibi, aynı işveren yanında çalışmalarının devam etmesi halinde “Sigortalı Tercih Bildirim Formu” ile sosyal güvenlik destek primine tabi çalışarak aylıklarının yeniden bağlanmasını talep edebilmekte ya da aylıklarını kestirmeyip düzenlenecek işe giriş bildirgesinde sosyal güvenlik destek primini seçebilecekleri gibi aynı işveren yanında çalışmalarının devam etmesi halinde Sigortalı Tercih Bildirim Formu ile aylıklarını kestirip tüm sigorta kollarına tabi olmayı tercih edebilmekte idiler. Yukarıda izah edilen karmaşık işlemler silsilesi İşverenleri idari para cezaları ile karşı karşıya getirip mağdur ediyordu. Bu sıkıntılı durumu Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca aşağıdaki şekilde düzenleme yapılarak işverenin mağduriyeti engellenmiştir. 

21/8/2013 tarihli ve 28742 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan SSİY’nin 58 inci maddesinin beşinci fıkrasında yapılan değişiklikle yaşlılık aylığı almakta olup, işyeri değişmeksizin sigortalılık niteliğini, dolayısıyla prim ödeme şeklini değiştiren sigortalılardan sigorta kolu tercih bildirimi alınmayacaktır. İşverenlerce düzenlenen işe giriş bildirgesinde belirtilen sigortalılık türüne göre işlem yapılacaktır. Aynı işveren yanında çalışması devam eden bu sigortalılar için sigortalılık statüsünün değişikliği nedeniyle düzenlenen işe giriş bildirgesinin geç verilmesi nedeniyle idari para cezası uygulanmayacaktır. 

Münfesih şirket ortakların sigortalılıkları 

6102 sayılı Yeni Türk Ticaret Kanunun yürürlük tarihinden önce veya yürürlük tarihinden itibaren iki yıl içinde münfesih şirketin münfesih olması veya tasfiyeye girmesi sonucu, tasfiye veya münfesih durumu sonuçlanmadan, 6102 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesine istinaden kayıtlarının resen silinmesi durumunda, şirket ortaklarının sigortalılıkları Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtlarında yer alan resen silinme tarihi esas alınmak suretiyle sonlandırılması gerekmektedir.

Anonim şirketlerde kurucu ortakların sigortalılıkları 

“Kanunun geçici 22 maddesine işveren statüsünde istinaden sigortalılıkları devam ettirilen anonim şirketlerin kurucu ortaklarının 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında (işçi statüsünde) çalışmaya başlamaları halinde (4/a) kapsamında sigortalılığın başladığı tarihten bir gün önce (4/b) kapsamındaki yani işveren statüsündeki sigortalılık sona erdirilecektir. Ancak (4/a) kapsamındaki sigortalılığının sona ermesi halinde ise (4/b) kapsamındaki sigortalılık yeniden başlatılmayacağından bu hususun anonim şirketlerin kurucu ortaklarınca göz önünde bulundurulması gerektiği hususu unutulmamalıdır. 

Toplu taşıma araçlarında ve okul servis araçlarında çalışanlara verilen haklar

 

Ticari taksi, dolmuş ve benzeri nitelikteki şehir içi toplu taşıma araçlarında değnekçi, kahya, simsar, çığırtkan v.b. isimlerle adlandırılan çalışanlara kısmi süreli sigortalı olabilme hakkı getirilmiştir. Yine okul öncesi çocukları ve/veya ilköğretim öğrencilerini taşıyan okul servis araçlarında, araç içi düzenini sağlayan, öğrencilerin araca iniş ve binişlerinde yardımcı olan rehber personellere kısmi süreli sigortalı olabilme hakkı getirilmiştir. 

Çalışma izin belgeleri 

Bilindiği üzere; 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun gereğince, Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde aksi öngörülmedikçe, yabancıların Türkiye’de bir işveren yanında veya kendi nam ve hesabına çalışmaya başlamadan önce Çalışma izin belgeleri almaları ve bu belgeyi aldıktan sonra 5683 sayılı Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanunun 3 üncü maddesi gereğince Türkiye’ye geldikleri tarihten itibaren bir ay içinde ve çalışmaya başlamadan evvel ikamet tezkeresi almış olmaları gerekmek idi. Bu durum ülkemizde yapılan yatırımların faaliyet geçmesinde uzamalara yol açtığı yönünde işverence yapılan serzenişler dikkate alınmış 11/4/2014 tarihinde yürürlüğe girecek olan 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunun 27 nci maddesi ile Ülkemize çalışmak için gelen yabancılardan çalışma izni alanların ayrıca ikamet tezkeresi alması zorunluluğu ortadan kaldırılmıştır. (uygulama 11/04/2014 tarihinden sonra başlayacaktır.) 

Yabancı uyruklu çalışanların işe başlama tarihi 

İşverenler; Yabancı çalışanları için aldıkları çalışma izin belgesinde yer alan izin başlangıç tarihi ile kendilerine tebliğ tarihi arasında farklılıklar olması halinde sigortalı işe giriş bildirgesinin verilme süresi nedeni ile sıkıntı yaşıyorlardı bu durum Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca Çözüme kavuşturulmuştur. Şöyle ki; İşverenler, Yabancı çalışanları için aldıkları çalışma izin belgesinde yer alan izin başlangıç tarihinden itibaren 45 gün içinde ya da Çalışma izin belgesinin işverene tebliğ tarihi ile çalışma izin tarihinin farklı olması halinde çalışma izin belgesinin işverene tebliğ tarihinden itibaren 45 günlük süre içinde, sigortalı işe giriş bildirgesi düzenleyerek Kuruma vermeleri halinde cezai işlemle karşılaşmayacaklardır. Ayrıca sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmesi gereken 45 günlük süre içinde sigortalının işe başlamadığının işveren tarafından her zaman düzenlenebilir nitelikte olmayan belgelerle, başka bir anlatımla sigortalının yurtdışında bulunması, hastanede yatması, tutuklanması, işin belirlenen tarihte başlamaması, vb. nedenleri yazılı olarak  Kuruma bildirilmesi halinde Kurum tarafından işverenin talebi değerlendirilerek sonucuna göre işlem yapılacaktır. (uygulama 11/04/2014 tarihinden sonra başlayacaktır.) 

Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkede kurulu bir kuruluş tarafından o kuruluş adına geçici olarak çalışmaya gönderilenlerin durumu

 21/8/2013 tarihinden itibaren sosyal güvenlik sözleşme hükümleri saklı kalmak kaydıyla yabancı bir ülkede kurulu herhangi bir kuruluş tarafından ve o kuruluş adına ve hesabına Ülkemize bir iş için gönderilenlerin yurtdışında sigortalı olduklarını kanıtlayıcı belgelerle sunmaları halinde sigortalı sayılmaması hükmü getirilmiştir. Başka bir anlatımla bu işçilerin prim yükü ortadan kaldırılmıştır.

SMMM Sedat Eryürek

 

 
 
 
 
 
 
 
MUHASEBE WEB - Muhasebe Hakkında Herşey
muhasebeweb@gmail.com