EK-1

 

TRKYE DENETM STANDARTLARI

 

 

 

KALTE KONTROL STANDARDI 1 (KKS 1)

 

 

  

FNANSAL TABLOLARIN BAIMSIZ DENETM VE SINIRLI BAIMSIZ DENETMLER LE DER GVENCE DENETMLER VE LGL HZMETLER YRTEN BAIMSIZ DENETM KURULULARI VE BAIMSIZ DENETLER N KALTE KONTROL

 

 Kalite Kontrol Standard 1 (KKS 1) “Finansal Tablolarn Bamsz Denetim ve Snrl Bamsz Denetimleri ile Dier Gvence Denetimleri ve lgili Hizmetleri Yrten Bamsz Denetim Kurulular ve Bamsz Denetiler iin Kalite Kontrol”, Bamsz Denetim Standard (BDS) 200 “Bamsz Denetinin Genel Amalar ve Bamsz Denetimin Bamsz Denetim Standartlarna Uygun Olarak Yrtlmesi” ile birlikte dikkate alnr.

 

Giri

Kapsam

1.         KKS 1, denetim irketlerinin; finansal tablolarn bamsz denetim ve snrl bamsz denetimleri ile dier gvence denetimleri ve ilgili hizmetlere ilikin kalite kontrol sistemleriyle ilgili sorumluluklarn dzenler. KKS 1, ilgili etik hkmlerle birlikte dikkate alnr.

2.         Kurumun ilgili dier teblilerinde, belirli tr denetimlere ynelik kalite kontrol prosedrleriyle ilgili olarak denetim irketi personelinin sorumluluklarna ilikin ilave dzenlemeler yer almaktadr. rnein BDS 220[1], finansal tablolarn bamsz denetimine ilikin kalite kontrol prosedrlerini dzenlemektedir.

3.         Bir kalite kontrol sistemi, 11 inci paragrafta belirtilen amaca ulamak iin tasarlanan politikalar ile bunlarn uygulanmas ve bunlara uygunluun izlenmesi iin gerekli olan prosedrlerden oluur.

Uygulama Alan

4.         KKS 1, denetim irketlerinin yrtt finansal tablolarn bamsz denetim ve snrl bamsz denetimleri ile dier gvence denetimleri ve ilgili hizmetler iin geerlidir. KKS 1’e uygunluk salamak iin bir denetim irketi tarafndan gelitirilen politika ve prosedrlerin nitelii ve kapsam; denetim irketinin bykl, faaliyet zellikleri ve denetim irketinin bir denetim ann paras olup olmamas gibi eitli faktrlere baldr.

5.         KKS 1’de, denetim irketinin KKS 1’i uygulama amac ve belirtilen bu amaca ulamasn salamaya ynelik ana hkmler ile KKS 1’in doru anlalmasna ilikin ereveyi salayan giri blm, tanmlar blm ve 8 inci paragrafta daha detayl olarak belirtilen aklayc hkmler ve uygulama blm yer alr.

6.         Ama blm, KKS 1’in ana hkmlerinin dzenlendii ereve hakknda bilgi verir ve denetim irketinin;

·                Yerine getirilmesi gerekenlerin neler olduunu anlamasna,

·                KKS 1’de belirtilen amaca ulamak iin yerine getirilmesi gereken baka hususlarn olup olmadna karar vermesine

yardmc olur.

7.         KKS 1’de “denetim” kelimesi; finansal tablolarn bamsz denetim ve snrl bamsz denetimleri ile dier gvence denetimleri ve ilgili hizmetlere ilikin olarak denetim irketi tarafndan verilen her bir hizmeti ifade eder.

8.         Aklayc hkmler ve uygulama blm, gerektiinde ana hkmlere ilikin ilave aklamalar ve bunlarn uygulanmasna ynelik rehberlik salar. Bu blm zellikle;

·                Bir ana hkmn neyi ifade ettiini veya amalanan kapsam daha sarih bir biimde aklayabilir,

·                inde bulunulan artlara uygun olabilecek politika ve prosedrlere rnekler verebilir.

Bu blmde yer alan hkmler bir ana hkm niteliinde olmamakla birlikte, ana hkmlerin doru bir ekilde uygulanmasna yardmc olur. Ayrca aklayc hkmler ve uygulama blm, KKS 1’de ele alnan konularn arka planna ilikin bilgiler de salayabilir. -Uygun hllerde- bu blmde kamu sektr denetim kurulularna veya kk denetim irketlerine zg ilave hususlara yer verilir. Bu ilave hususlar KKS 1’de yer alan ana hkmlerin uygulanmasna yardmc olur. Ancak sz konusu hususlar, denetim irketinin KKS 1’in ana hkmlerini uygulama ve bunlara uygunluk salama sorumluluunu snrlandrmaz veya azaltmaz.

9.         KKS 1’de yer alan “Tanmlar” balkl blmde, KKS 1’in amalar dorultusunda baz terimlere yklenen anlamlarn aklamas yer alr. Standardn tutarl bir ekilde yorumlanmasna ve uygulanmasna yardmc olmak amacyla sunulan bu aklamalar, mevzuatta veya baka bir ekilde dier amalarla oluturulmu tanmlar geersiz klmaz. Kurum tarafndan yaymlanan Kalite Kontrol, Bamsz Denetim, Snrl Bamsz Denetim, Dier Gvence Denetimleri ve lgili Hizmetler Standartlarna ynelik Terimler Szl, KKS 1’de tanmlanan terimleri ierir. Terimler Szlnde ayrca, KKS 1’de geen dier terimlerin ortak ve tutarl biimde yorumlanmasna yardmc olmak amacyla bu terimlere ilikin aklamalara da yer verilmitir.

Yrrlk tarihi

10.       KKS 1, 1 Ocak 2013 tarihinden geerli olmak zere yaym tarihinde yrrle girer.

Ama

11.       Denetim irketinin amac aadaki hususlara ilikin kendisine makul gvence salayan bir kalite kontrol sistemi kurmak ve bu sistemin devamlln salamaktr;

(a)        Denetim irketinin ve personelinin, mesleki standartlara ve yrrlkteki mevzuat hkmlerine uygunluk salad,

(b)       Denetim irketi veya sorumlu deneti tarafndan dzenlenen raporlarn, iinde bulunulan artlara uygunluu.

Tanmlar

12.       Aadaki terimler KKS 1’de, karlarnda belirtilen anlamlaryla kullanlmtr:

(a)                Borsada ilem gren iletme: Paylar, menkul kymetleri veya bor senetleri tannm bir menkul kymetler borsasnda kote edilmi olan veya ilem gren ya da tannm bir menkul kymetler borsas veya e deeri bir kuruluun dzenlemelerine gre pazarlanan iletmedir.

(b)               alanlar: Yneticiler dnda kalan, denetim irketi tarafndan istihdam edilmi bamsz denetiler, deneti yardmclar, teknik bilgisine bavurulacak uzmanlar ve denetime yardmc dier profesyonellerdir.

(c)                alma ktlar (denetim belgeleri): Gerekletirilen almaya, elde edilen sonulara ve denetinin ulat sonulara ait kaytlardr.

()        Denetim a: Bamsz denetim kurulularnn veya bamsz denetilerin aralarnda hukuki bir ba olup olmadna baklmakszn,

(i)                birliine ynelik,

(ii)               Kr veya maliyet paylamn hedefleyen veya ortak bir mlkiyet, kontrol veya ynetimi, ortak kalite kontrol politikalarn ve srelerini, ortak bir denetim stratejisini, ortak bir marka veya unvan kullanmn ya da mesleki kaynaklarn nemli bir ksmn ortaklaa kullanmay amalayan                                     

yaplanmadr.

(d)               Denetim ana dhil irket: Bir denetim a iinde yer alan denetim irketi veya iletmedir.

(e)                Denetim ekibi: Denetimi yrten sorumlu deneti, bamsz denetiler ve dier personel ile denetim irketi veya denetim ana dhil irket tarafndan grevlendirilen, denetimle ilgili prosedrleri uygulayan dier kiilerdir. Denetim irketi veya denetim ana dhil irket tarafndan irket dndan grevlendirilen uzmanlar (d uzman) bu ekibe dhil deildir.

(f)                Denetimin kalitesine ynelik gzden geirme: Rapor tarihi veya ncesinde denetim ekibinin vard nemli yarglarn ve raporu olutururken ulat sonularn tarafsz bir ekilde deerlendirilmesini salamak iin tasarlanm bir sretir. Bu sre, Kurum tarafndan belirlenen iletmeler ile borsada ilem gren iletmelerin finansal tablolarnn bamsz denetimi ve varsa denetim irketinin, kalitesinin gzden geirilmesinin gerekli olduuna karar verdii dier denetimler iin uygulanr.

(g)               Denetimin kalitesini gzden geiren kii: Denetim ekibinde yer almayan, denetim ekibinin vard nemli yarglar ve raporu olutururken ulat sonular tarafsz olarak deerlendirmek iin yeterli ve uygun deneyim ve yetkiye sahip denetim irketi personeli, denetim irketi dndan uygun yeterlie sahip bir kii veya bu kiilerden oluturulmu bir ekiptir.

()       Denetim irketi: Bamsz denetim kuruluu veya tek bana denetim faaliyeti yapan bamsz denetidir.

(h)               Denetim irketi dndan uygun yeterlie sahip kii: Sorumlu deneti olabilmek iin gerekli yeterlik ve kabiliyetlere sahip irket dndaki kiidir (rnein, dier bir denetim irketinin sorumlu denetisi).

()         lgili etik hkmler: Denetim ekibinin ve denetimin kalitesini gzden geiren kiinin tabi olduu, Kurum tarafndan yaymlanan Bamsz Denetiler iin Etik Kurallarda (Etik Kurallar) yer alan hkmler ile ilgili mevzuatta yer alan daha kstlayc dier hkmlerdir.

(i)                 zleme: Denetim irketine, kalite kontrol sisteminin etkin ekilde iledii konusunda makul bir gvence salamak amacyla tasarlanan, seilen baz tamamlanm denetimlerin periyodik teftiini de ieren, denetim irketinin kalite kontrol sisteminin srekli olarak deerlendirilmesi ve gzden geirilmesinden oluan sretir.

(j)                 Makul gvence: KKS 1 erevesinde yksek ancak mutlak olmayan bir gvence seviyesidir.

(k)               Mesleki standartlar: Kurum tarafndan yaymlanan Kalite Kontrol, Bamsz Denetim, Snrl Bamsz Denetim, Dier Gvence Denetimleri ve lgili Hizmetler Standartlarn ve ilgili etik hkmleri ierdii hliyle Trkiye Denetim Standartlardr.

(l)                 Personel: Yneticiler ve alanlardr.

(m)             Rapor tarihi: Deneti tarafndan raporlama tarihi olarak seilen tarihtir.

(n)               Sorumlu deneti[2]: Denetimden, denetimin yrtlmesinden ve denetim irketi adna dzenlenen rapordan sorumlu olan ve Kurumdan uygun yetki alm denetim irketi yneticisi veya irketteki baka bir denetidir. Tek bana denetim faaliyeti yapan bamsz denetiler, KKS 1’in uygulanmasnda sorumlu deneti olarak kabul edilir.

(o)               Tefti: Tamamlanan denetimlerle ilgili olarak denetim ekiplerinin, denetim irketinin kalite kontrol politika ve prosedrlerine uygun hareket ettiine ilikin kant salanmas amacyla tasarlanan prosedrlerdir.

()      Yneticiler: Bir denetim hizmetinin verilmesine ilikin olarak denetim irketini balayc yetkiye sahip kiilerdir.

Ana Hkmler

Ana Hkmlerin Uygulanmas ve Bunlara Uygunluun Salanmas

13.       Denetim irketinin kalite kontrol sistemini kurmaktan ve bu sistemin devamlln salamaktan sorumlu irket personeli, KKS 1’in amacn anlamak ve ana hkmlerini uygun ekilde yerine getirmek zere, aklayc hkmler ve uygulama blm de dhil, KKS 1’in tamamna vkf olur.

14.       Denetim irketi KKS 1’de yer alan her ana hkme uygunluk salar. Ancak denetim irketi, iinde bulunduu artlar altnda, finansal tablolarn bamsz denetim ve snrl bamsz denetimleri ile dier gvence denetimleri ve ilgili hizmetlere ilikin olarak verdii hizmetlerle ilgili olmayan ana hkmleri uygulamak zorunda deildir (Baknz: A1 paragraf).

15.       Ana hkmler, denetim irketinin KKS 1’de belirtilen amaca ulaabilmesini salayacak ekilde tasarlanmtr. Bu sebeple, ana hkmlerin uygun ekilde yerine getirilmesinin bu amaca ulama konusunda yeterli dayana salamas beklenir. Ayrca iinde bulunulan artlarn ok deiken olmas ve tm artlarn nceden tahmin edilebilmesinin imknsz olmas sebebiyle, belirtilen amaca ulamak iin KKS 1’in zorunlu tuttuklarna ilave politika ve prosedrler oluturulmasn gerektiren zel husus ve artlarn bulunup bulunmad, denetim irketi tarafndan deerlendirilir.

Kalite Kontrol Sisteminin Unsurlar

16.       Denetim irketi, aadaki unsurlarn her birini ele alan politika ve prosedrler ieren bir kalite kontrol sistemi kurar ve bu sistemin devamlln salar:

(a)        Denetim irketi bnyesinde kaliteye ilikin liderlik sorumluluklar.

(b)       lgili etik hkmler.

(c)        Mteri ilikisinin ve denetim szlemesinin kabul ve devam ettirilmesi.

()        nsan kaynaklar.

(d)       Denetimin yrtlmesi.

(e)        zleme.

17.       Denetim irketi, politika ve prosedrlerini yazl hle getirir ve personeline bildirir (Baknz: A2–A3 paragraflar).

Denetim irketi Bnyesinde Kaliteye likin Liderlik Sorumluluklar

18.       Denetim irketi kaliteyi, denetimlerin yrtlmesinde vazgeilmez bir unsur olarak kabul eden bir kurumsal kltr tevik etmek iin politika ve prosedrler oluturur. Sz konusu politika ve prosedrler, denetim irketinin genel mdrnn (veya e deerinin) veya -uygun hllerde- ynetim kurulunun (veya e deerinin), kalite kontrol sistemine ilikin nihai sorumluluu stlenmesini zorunlu klar (Baknz: A4–A5 paragraflar).

19.       Denetim irketi, genel mdrn veya ynetim kurulunun kalite kontrol sisteminin ileyiinden sorumlu olarak grevlendirdii kii veya kiilerin, bu sorumluluu stlenmek iin yeterli ve uygun deneyime, beceriye ve yetkiye sahip olmalarn salayacak politika ve prosedrler oluturur (Baknz: A6 paragraf).

lgili Etik Hkmler

20.       Denetim irketi; kendisinin ve personelinin ilgili etik hkmlere uyumu hususunda makul gvence salayan politika ve prosedrler oluturur (Baknz: A7–A10 paragraflar).

Bamszlk

21.       Denetim irketi, ilgili etik hkmler uyarnca kendisinin, personelinin ve -varsa- bamszlk hkmlerine tabi dier kiilerin (denetim ana dhil dier irket personeli dhil) bamszlklarnn salanmas hususunda makul gvence salayan politika ve prosedrler oluturur. Sz konusu politika ve prosedrler denetim irketinin;

(a)        Bamszlk hkmlerini, personeline ve -varsa- bu hkmlere tabi olan dier kiilere bildirmesini,

(b)       Bamszla ynelik tehdit oluturan durumlar ve ilikileri tespit etmesini ve deerlendirmesini, bu tehditleri ortadan kaldrmak veya kabul edilebilir bir dzeye indirmek iin gerekli nlemleri almasn veya uygun grlmesi ve yrrlkteki mevzuatn izin vermesi durumunda denetimden ekilmesini

mmkn klar (Baknz: A10 paragraf).

22.       Bu tr politika ve prosedrler uyarnca (Baknz: A10 paragraf);

(a)        Sorumlu denetiler, kapsamlar dhil olmak zere mterilere sunulan hizmetlere ilikin bilgileri, bunlarn tabi olunan bamszlk hkmleri zerindeki -varsa- genel etkilerini deerlendirebilmesi iin denetim irketine sunar,

(b)       Personel, bamszla tehdit oluturan durumlar ve ilikileri uygun admlarn atlabilmesi iin denetim irketine derhl bildirir,

(c)        lgili bilgiler toplanr ve uygun personele iletilir. Bylece;

(i)         Denetim irketi ve personeli, bamszlk hkmlerini yerine getirip getirmediklerini kolaylkla belirleyebilir,

(ii)        Denetim irketi, bamszlkla ilgili kaytlarn muhafaza edebilir ve gncelleyebilir,

(iii)       Denetim irketi, bamszla ynelik kabul edilebilir dzeyde olmad tespit edilen tehditlere kar uygun admlar atabilir.

23.       Denetim irketi, bamszlk hkmlerinin ihlalinden haberdar edilmesi hususunda makul gvence salayacak ve bu tr durumlar zmek iin uygun admlar atmasna imkn verecek politika ve prosedrler oluturur. Sz konusu politika ve prosedrler (Baknz: A10 paragraf);

(a)        Personelin, farkna vard bamszlk ihlallerini derhl denetim irketine bildirmesini,

(b)       Denetim irketinin ilgili politika ve prosedrlerde tespit ettii ihlalleri,

(i)         irket ile birlikte sz konusu ihlali deerlendirecek olan sorumlu denetiye,

(ii)        irketteki dier ilgili personele; -gereken hllerde- denetim ana ve uygun admlar atmas gereken ilgili bamszlk hkmlerine tabi olan kiilere derhl bildirmesini,

 (c)       lave adm atlmasnn gerekip gerekmediine karar verilebilmesi iin sorumlu deneti ve 23(b)(ii) alt paragrafnda belirtilen dier kiilerin, sorunun zm iin atlan admlardan irketi derhl haberdar etmesini

zorunlu klar.

24.       Denetim irketi, etik hkmler uyarnca bamsz olmas gereken tm personelinden her bir denetimden nce ve her hlkrda ylda en az bir kez, bamszlk politika ve prosedrlerine uyduklarn ve uyacaklarn bildiren yazl bir taahht alr (Baknz: A10–A11 paragraflar).

25.       Denetim irketi (Baknz: A10 paragraf);

(a)        Ayn kdemli personelin bir gvence denetiminde uzun sre grev ald durumlarda yaknlk tehdidini kabul edilebilir bir dzeye indirecek nlemleri belirlemek iin kstaslar ieren,

(b)       Kurum tarafndan belirlenen iletmeler ile borsada ilem gren iletmelerin finansal tablolarnn bamsz denetimlerinde, belirlenmi bir sre sonunda sorumlu denetinin, denetimin kalitesini gzden geiren kiilerin ve -varsa- rotasyon hkmlerine tabi dier kiilerin etik hkmlere uygun olarak rotasyonunu zorunlu klan                                        

politika ve prosedrler oluturur (Baknz: A12–A17 paragraflar).

Mteri likisinin ve Denetim Szlemesinin Kabul ve Devam Ettirilmesi

26.       Denetim irketi, mteri ilikisinin ve denetim szlemesinin kabul ve devam ettirilmesine ynelik olarak ancak aadaki hususlar yerine getirdii srece denetimi stleneceine veya ilikiyi devam ettireceine ilikin kendisine makul gvence salayan politika ve prosedrler oluturur;

(a)        Denetimin yrtlmesi konusunda yetkin olmak, zaman ve kaynaklar dhil denetimi yrtmek iin gerekli beceri ve kapasiteye sahip olmak (Baknz: A18, A23 paragraflar),

(b)       Etik hkmlere uygunluu salayabilmek,

(c)        Mterinin drstln deerlendirmi olmak ve drst olmad sonucuna varlmasna sebep olacak herhangi bir bilgiye sahip olmamak (Baknz: A19–A20, A23 paragraflar).

27.       Bu tr politika ve prosedrler denetim irketinin,

(a)        -  Yeni bir mteriyle denetim ilikisi kurmadan nce,

-    Mevcut bir mteriye denetim hizmeti vermeye devam edip etmeme karar verirken ve

-    Mevcut bir mteriden yeni bir denetim iini kabul edip etmemeyi deerlendirirken

artlara gre gerekli grd her trl bilgiyi elde etmesini (Baknz: A21, A23 paragraflar),

(b)       Yeni veya mevcut bir mteriye sunulacak bir denetimin kabul aamasnda muhtemel bir kar atmasnn tespiti hlinde, sz konusu denetimi kabul etmenin uygun olup olmayacana karar vermesini,

(c)        Tespit edilmi sorunlara ramen mteri ilikisinin ve denetim szlemesinin kabul veya devam ettirilmesine karar vermesi hlinde, sorunlarn nasl zldn belgelendirmesini

zorunlu klar.

28.       Denetim irketi, bir denetime veya mteri ilikisinin devam ettirilmesine ynelik olarak, nceden renmi olmas hlinde bu denetimi reddetmesine sebep olabilecek bilgileri edindii durumlar ele alan politika ve prosedrler oluturur. Sz konusu politika ve prosedrler;

(a)        Bu durumlarda doan mesleki ve yasal sorumluluklara (denetim irketinin, kendisini seen kii veya kiilere ya da baz durumlarda dzenleyici otoritelere rapor vermesini gerektiren bir hkmn bulunup bulunmad dhil),

(b)       Denetimden ekilme veya denetimden ve mteri ilikisinden birlikte ekilme ihtimallerine (Baknz: A22–A23 paragraflar)

ilikin deerlendirmeler ierir.

nsan Kaynaklar

29.       Denetim irketi,

(a)        Denetimleri mesleki standartlar ile yrrlkteki mevzuat hkmlerine uygun olarak yrtmek,

(b)       Denetim irketinin veya sorumlu denetilerin iinde bulunulan artlara uygun rapor dzenlemesini salamak

            iin gerekli yeterlik ve beceriye sahip, etik ilkelere bal uygun personeli bulunduuna ynelik kendisine makul gvence salayan politika ve prosedrler oluturur (Baknz: A24–A29 paragraf).

Denetim Ekiplerinin Belirlenmesi

30.       Denetim irketi her bir denetimin sorumluluunu bir sorumlu denetiye verir ve

(a)        Sorumlu denetinin kimliinin ve grevinin, mterinin kilit yneticilerine ve st ynetimden sorumlu kiilere iletilmesini,

(b)       Sorumlu denetinin uygun yeterlie, beceriye ve grevini yerine getirme yetkisine sahip olmasn,

(c)        Sorumlu denetinin sorumluluklarnn aka tanmlanarak sorumlu denetiye bildirilmesini       

zorunlu klan politika ve prosedrler oluturur (Baknz: A30 paragraf).               

31.       Denetim irketi ayrca:

(a)        Denetimleri mesleki standartlar ile yrrlkteki mevzuat hkmlerine uygun olarak yrtmek,

(b)       Denetim irketinin veya sorumlu denetilerin iinde bulunulan artlara uygun rapor dzenlemesini salamak

iin gerekli yeterlik ve beceriye sahip uygun personelin grevlendirilmesine ynelik politika ve prosedrler oluturur (Baknz: A31 paragraf).

Denetimin Yrtlmesi

32.       Denetim irketi, denetimin mesleki standartlar ile yrrlkteki mevzuat hkmlerine uygun olarak yrtlmesine ve denetim irketinin veya sorumlu denetinin iinde bulunulan artlara uygun raporlar dzenlemesine ilikin olarak kendisine makul gvence salayacak politika ve prosedrler oluturur. Bu politika ve prosedrler,

(a)        Denetimin yrtlme kalitesinin tutarlln artrmaya ynelik hususlar (Baknz: A32–A33 paragraf),

(b)        Ynlendirme ve gzetim sorumluluklarn (Baknz: A34 paragraf),

(c)        Gzden geirme sorumluluklarn (Baknz: A35 paragraflar)        

ierir.

33.       Denetim irketinin gzden geirme sorumluluuna ilikin politika ve prosedrleri, daha deneyimli denetim ekibi yelerinin, daha az deneyimli ekip yeleri tarafndan yaplan almalar gzden geirmesi esasna dayanarak belirlenir.

stiare

34.       Denetim irketi;

(a)        Zor veya tartmal konularda gerekli istiarelerin (danmalarn) yaplmas,

(b)       Gerekli istiarelerin yaplmas iin yeterli kaynan bulunmas,

(c)        stiarelerin ierii ve kapsam ile istiare neticesinde ortaya kan sonularn yazl hle getirilerek belgelendirilmesi ve istiare eden taraflarn sonular zerinde mutabk kalmas,

()        stiareler neticesinde ortaya kan sonularn uygulanmas

hususlarna ilikin makul gvence salayan politika ve prosedrler oluturur (Baknz: A36–A40 paragraflar).

Denetimin Kalitesine Ynelik Gzden Geirme

35.       Denetim irketi, belirli denetimler iin denetimin kalitesine ynelik olarak, denetim ekibinin vard nemli yarglarn ve raporu olutururken ulat sonularn tarafsz olarak deerlendirilmesini salayc nitelikte olan bir gzden geirmeyi gerekli klan politika ve prosedrler oluturur. Bu politika ve prosedrler;

(a)        Kurum tarafndan belirlenen iletmeler ile borsada ilem gren iletmelerin finansal tablolarna ilikin tm bamsz denetimler iin denetimin kalitesinin gzden geirilmesini zorunlu klar,

(b)       Dier tm tarih finansal bilgilere ilikin bamsz denetimlerden, snrl bamsz denetimlerden, dier gvence denetimlerinden ve ilgili hizmetlerden hangilerinin kalitesinin gzden geirilmesi gerektiini belirlemek iin kullanlacak kstaslar ortaya koyar (Baknz: A41 paragraf),

(c)        35(b) alt paragraf uyarnca belirlenen kstaslar karlayan denetimlerin bulunmas durumunda, bu denetimlerin tmnn kalitesinin gzden geirilmesini gerektirir.

36.       Denetim irketi, bir denetimin kalitesine ynelik gzden geirmenin niteliini, zamanlamasn ve kapsamn belirleyen politika ve prosedrler oluturur. Bu tr politika ve prosedrler, denetimin kalitesinin gzden geirilmesi tamamlanncaya kadar denetim raporuna tarih verilmemesini gerektirir (Baknz: A42–A43 paragraflar).

37.       Denetim irketi, denetimin kalitesinin gzden geirilmesinde;

(a)        nemli hususlarn sorumlu deneti ile mzakere edilmesini,

(b)       Finansal tablolar veya denetimin konusunu oluturan dier bilgiler ile nerilen deneti raporunun gzden geirilmesini,

(c)        Denetim ekibinin vard nemli yarglar ile ulat sonulara ilikin seilen alma ktlarnn gzden geirilmesini,

()        Deneti raporu oluturulurken ulalan sonularn ve nerilen raporun uygun olup olmadnn deerlendirilmesini

zorunlu klan politika ve prosedrler oluturur (Baknz: A44 paragraf).

38.       Denetim irketi, Kurum tarafndan belirlenen iletmeler ile borsada ilem gren iletmelerin finansal tablolarnn bamsz denetimlerinin kalitesinin gzden geirilmesinde, aadaki hususlarn ayrca dikkate alnmasn gerektiren politika ve prosedrler oluturur;

(a)        Denetim ekibinin, denetim irketinin sz konusu denetime ilikin bamszln deerlendirmesi,

(b)       Gr farkllklar ieren hususlar ya da dier zor veya tartmal konularda gerekli istiarelerin yaplp yaplmad ile bu istiareler dorultusunda ulalan sonular,

(c)        Gzden geirilmek zere seilen belgelerin, nemli yarglarla ilikili olarak gerekletirilen almalar yanstp yanstmad ve ulalan sonular destekleyip desteklemedii (Baknz: A45–A46 paragraflar).

Denetimin Kalitesini Gzden Geiren Kiilerin Liyakatine likin Kstaslar

39.       Denetim irketi, denetimin kalitesini gzden geiren kiilerin atanmalarna ilikin politika ve prosedrler oluturur ve sz konusu kiilerin liyakatini,

(a)        Gerekli deneyim ve yetki dhil olmak zere, grevin yerine getirilmesi iin gereken teknik niteliklere sahip olunmasna (Baknz: A47 paragraf),

(b)       Denetimin kalitesini gzden geiren kiinin tarafszln zedelemeksizin, yrtlen denetimle ilgili olarak bu kiiyle ne derecede istiare edilebileceine (Baknz: A48 paragraf)

gre belirler.

40.       Denetim irketi, denetimin kalitesini gzden geiren kiinin tarafszln korumaya ynelik politika ve prosedrler oluturur (Baknz: A49–A51 paragraflar).

41.       Denetim irketinin politika ve prosedrleri, denetimin kalitesini gzden geiren kiinin tarafszlnn zedelenebilecei durumlarda, bu kiinin deitirilmesini gerektirir.

Denetimin Kalitesine Ynelik Gzden Geirmenin Belgelendirilmesi

42.       Denetim irketi, denetimin kalitesine ynelik gzden geirmenin belgelendirilmesine ilikin politika ve prosedrler oluturur. Bu politika ve prosedrler,

(a)        Denetimin kalitesinin gzden geirilmesine ilikin irket politikalarnn gerektirdii prosedrlerin uygulanm olduunun,

(b)       Denetimin kalitesinin gzden geirilmesinin, ilgili rapor tarihiyle ayn tarihte veya ncesinde tamamlanm olduunun,

(c)        Gzden geiren kiinin bilgisi dhilinde, denetim ekibinin vard nemli yarglar ile ulat sonularn uygun olmadna dair kanaat oluturmasna sebep olacak zme kavuturulmam herhangi bir konunun bulunmadnn

belgelendirilmesini zorunlu klar.

Gr Farkllklar

43.       Denetim irketi, denetim ekibinin kendi iinde, istiare edilen kiilerle ve ilgili durumlarda sorumlu deneti ile denetimin kalitesini gzden geiren kii arasnda oluabilecek gr farkllklarnn ele alnmas ve zme kavuturulmasna ilikin politika ve prosedrler oluturur (Baknz: A52–A53 paragraflar).

44.       Bu tr politika ve prosedrler;

(a)        Ulalan sonularn belgelendirilmesini ve uygulanmasn,

(b)       Sorun zme kavuturuluncaya kadar rapora tarih verilmemesini

gerektirir.

alma Ktlar

alma ktlarnn nihai denetim dosyalarnda birletirilmesi ileminin tamamlanmas

45.       Denetim irketi, denetim raporlarnn tamamlanmasnn ardndan denetim ekiplerinin, alma ktlarn nihai denetim dosyalarnda birletirme ilemini zamannda tamamlamasna ynelik politika ve prosedrler oluturur (Baknz: A54–A55 paragraflar). Finansal tablolarn bamsz denetim ve snrl bamsz denetimlerinde alma ktlarnn nihai denetim dosyalarnda birletirilmesi ileminin deneti raporu tarihinden itibaren altm gn iinde tamamlanmas gerekir.

alma ktlarnn gizlilii, gvenli biimde saklanmas, doruluk ve btnl, eriilebilirlii ve geri kullanlabilirlii

46.       Denetim irketi alma ktlarnn gizliliini, gvenli biimde saklanmasn, doruluk ve btnln, eriilebilirliini ve geri kullanlabilirliini salayacak politika ve prosedrler oluturur (Baknz: A56–A59 paragraflar).

alma ktlarnn saklanmas

47.       Denetim irketi, ilgili mevzuatn gerektirdii sreden az olmamak kaydyla, alma ktlarnn kendi ihtiyalarn karlayacak bir sre kadar saklanmasn salayacak politika ve prosedrler oluturur (Baknz: A60–A63 paragraflar).

zleme

Denetim irketinin Kalite Kontrol Politika ve Prosedrlerinin zlenmesi

48.       Denetim irketi, kalite kontrol sistemine ilikin politika ve prosedrlerin yerinde ve yeterli olduuna ve etkin ekilde ilediine dair makul gvence salayan bir izleme sreci oluturur. Bu sre:

(a)        Her bir sorumlu denetinin tamamlanm en az bir denetiminin periyodik olarak teftii dhil, denetim irketinin kalite kontrol sisteminin srekli olarak gzden geirilmesini ve deerlendirilmesini ierir,

(b)       zleme srecine ilikin sorumluluun, irkette o sorumluluu stlenebilecek yeterli ve uygun deneyim ve yetkiye sahip ynetici veya yneticilere ya da dier kiilere verilmesini gerektirir,

(c)        Denetimi yrten veya denetimin kalitesini gzden geiren kiilerin bu denetimin teftiinde yer almamasn gerektirir (Baknz: A64–A68 paragraflar).

Tespit Edilen Eksikliklerin Deerlendirilmesi, Bildirilmesi ve Dzeltilmesi

49.       Denetim irketi, izleme srecinin sonunda tespit edilen eksikliklerin etkilerini deerlendirir ve bu eksikliklerin aadakilerden hangisi olduuna karar verir:

(a)        Kalite kontrol sisteminin, denetim irketinin mesleki standartlara ve yrrlkteki mevzuat hkmlerine uygunluk saladna ve denetim irketi veya sorumlu denetiler tarafndan dzenlenen raporlarn iinde bulunulan artlara uygun olduuna dair makul gvence salama konusunda yetersiz olduuna tam olarak iaret etmeyen durumlar veya

(b)       Sistemik, tekrarlayan veya dzeltici admlarn derhl atlmasn gerektiren dier nemli eksiklikler.

50.       Denetim irketi, izleme sreci sonucunda tespit edilmi eksiklikleri ve uygun dzeltici admlara ynelik tavsiyeleri ilgili sorumlu denetilere ve dier ilgili personele bildirir (Baknz: A69 paragraf).  

51.       Tespit edilmi eksikliklere ynelik dzeltici admlara ilikin tavsiyeler aadaki hususlardan bir veya birkan ierir:

(a)        Tek bir denetim veya tek bir personele ilikin uygun dzeltici admlarn atlmas,

(b)       Bulgularn, eitim ve mesleki geliimden sorumlu kiilere iletilmesi,

(c)        Kalite kontrol politika ve prosedrlerinde deiiklik yaplmas,

()        Denetim irketinin politika ve prosedrlerine uygun hareket etmeyenler, zellikle bu davran tekrarlayanlar hakknda denetim irketi tarafndan disiplin ilemlerinin uygulanmas.

52.       Denetim irketi, izleme prosedrleri sonularnn, bir deneti raporunun uygun olmayabileceine veya denetimin yrtlmesi srasnda prosedrlerin atlandna iaret ettii durumlar ele alan politika ve prosedrler oluturur. Bu tr politika ve prosedrler, denetim irketinin mesleki standartlara ve yrrlkteki mevzuat hkmlerine uygunluun salanabilmesi iin atlmas gereken ilave admlara karar vermesini ve hukuki danmanlk alp almamay deerlendirmesini gerektirir.

53.       Denetim irketi, kalite kontrol sisteminin izlenmesiyle ilgili olarak yrtlen srecin sonularn ylda en az bir kez sorumlu denetilere, denetim irketinin genel mdrne veya -uygun hllerde- ynetim kurulu da dhil irketteki dier uygun kiilere bildirir. Bu bildirim, grev tanmlarna ve sorumluluklarna uygun olarak, bu kiilerin ve denetim irketinin gerektiinde hzl ve yerinde admlar atabilmesini salayacak yeterlilikte olmaldr. Yaplacak bildirim;

(a)        Uygulanan izleme prosedrlerinin aklanmasn,

(b)       zleme prosedrlerinden elde edilen sonular,

(c)        lgili hllerde, sistemik, tekrarlayan veya dier nemli eksikliklerin aklanmasn ve sz konusu eksikliklerin giderilmesi veya dzeltilmesi iin atlan admlar

ierir.

54.       Baz irketler bir denetim ann paras olarak faaliyetlerini yrtrler ve tutarll salamak iin izleme prosedrlerinden bazlarn denetim a baznda uygulayabilirler. Denetim a iindeki irketlerin, KKS 1’e uygunluk salamak iin tasarlanm ortak izleme politika ve prosedrlerini kullanmalar ve bu tr bir izleme sistemine gvenmeleri durumunda, denetim irketinin politika ve prosedrleri, 

(a)        Denetim ann, izleme srecinin genel kapsamn, boyutunu ve sonularn, ylda en az bir defa, denetim ana dhil irketlerdeki uygun kiilere bildirmesini ve

(b)       Gerekli admlarn atlabilmesi iin denetim ann, kalite kontrol sisteminde tespit edilen eksiklikleri denetim ana dhil ilgili denetim irketi veya irketlerindeki uygun kiilere hzlca bildirmesini

zorunlu klar.

Buradaki ama, irketler veya ilgili denetim a tarafndan aksi nerilmedike, denetim ana dhil irketlerdeki sorumlu denetilerin, denetim a iinde yrtlen izleme srecinin sonularna gvenebilmesini salamaktr.

ikyet ve ddialar

55.       Denetim irketi,

(a)        Yapt almalarn mesleki standartlara ve yrrlkteki mevzuat hkmlerine aykr olduuna ilikin ikyet ve iddialarn,

(b)       Kalite kontrol sistemine aykr hareket edildiine ilikin iddialarn

gereince ele alndna dair kendisine makul gvence salayan politika ve prosedrler oluturur.

Bu srecin bir paras olarak denetim irketi, personelinin hibir korku ve bask olmakszn endielerini dile getirebilmesini salayan ve ak ekilde tanmlanm iletiim kanallar oluturur (Baknz: A70 paragraf).

56.       ikyet ve iddialarn soruturulmas srasnda, kalite kontrol politika ve prosedrlerinin tasarm ve uygulanmasnda eksikliklerin veya kalite kontrol sistemine bir veya birden fazla kiinin uymadnn tespit edilmesi hlinde denetim irketi, 51 inci paragrafta belirtildii ekilde uygun admlar atar (Baknz: A71–A72 paragraflar).

Kalite Kontrol Sisteminin Belgelendirilmesi

57.       Denetim irketi, kalite kontrol sisteminin her bir unsurunun ileyiine dair kant salamak iin uygun belgelendirme yaplmasn zorunlu klan politika ve prosedrler oluturur (Baknz: A73–A75 paragraflar).

58.       Denetim irketi, belgelerin saklanmasna ynelik politika ve prosedrler oluturur. Bu politika ve prosedrler, denetim irketinin kalite kontrol sistemine uyumunu deerlendirmek iin izleme srecini uygulayan kiilere yeterli zaman salayacak bir sre veya mevzuat gerektiriyorsa daha uzun bir sre belgelerin saklanmasn gerektirir.

59.       Denetim irketi, ikyet ve iddialar ile bunlara verilen cevaplarn belgelendirilmesini salayan politika ve prosedrler hazrlar.


***

Aklayc Hkmler ve Uygulama

Ana Hkmlerin Uygulanmas ve Bunlara Uygunluun Salanmas

Kk irketlere zg Hususlar (Baknz: 14 nc paragraf)

A1.      KKS 1 denetim irketinin, durumuyla ilgili olmayan ana hkmlere uygunluk salamasn art komaz. Bu tr durumlara, hibir alan bulunmayan ve tek bana denetim faaliyeti yapan bamsz denetiler rnek verilebilir. Hibir alann bulunmad durumlarda, KKS 1’de yer alan rnein;

-          Uygun personelin denetim ekibinde grevlendirilmesine (Baknz: 31 inci paragraf),

-          Gzden geirme sorumluluklarna (Baknz: 33 nc paragraf) ve

-          zleme sonularnn yllk olarak denetim irketi bnyesindeki sorumlu denetilere iletilmesine (Baknz: 53 nc paragraf)

ilikin ana hkmler uygulanmaz.

Kalite Kontrol Sisteminin Unsurlar (Baknz: 17 nci paragraf)

A2.      Kalite kontrol politika ve prosedrlerinin personele bildirimi genel olarak;

-          Kalite kontrol politika ve prosedrlerine ve bunlarla ulalmak istenen amalara ilikin bir aklamay,

-          Denetim irketi personelinin kaliteye ynelik kiisel sorumluluunun bulunduu ve bu politika ve prosedrlere uyulmas gerektii mesajn

ierir.

Personelin kalite kontrole ilikin konularla ilgili gr ve endielerini bildirmesinin tevik edilmesi, kalite kontrol sistemi hakknda denetim irketinin geri bildirim almaya nem verdiini gsterir.

Kk irketlere zg Hususlar

A3.      Byk denetim irketlerine kyasla kk denetim irketlerinin politika ve prosedrlerinin belgelendirilmesi ve bildirilmesi daha basit ve daha dar kapsaml olabilir.

Denetim irketi Bnyesinde Kaliteye likin Liderlik Sorumluluklar

Kurum i Kalite Kltrnn Gelitirilmesi (Baknz: 18 inci paragraf)

A4.      Denetim irketinin liderlik yaps ve liderliin sergiledii rnek tutum ve davranlar, kurum ii kltr nemli lde etkiler. Kurum iinde kalite kltrnn gelitirilmesi, irket ynetiminin tm kademelerinin, kalite kontrol politika ve prosedrleri ile aadaki durumlarn gerekliliine vurgu yapan ak, tutarl, sreklilik gsteren eylem ve mesajlarna baldr;

(a)        almalarn mesleki standartlara ve yrrlkteki mevzuat hkmlerine uygun olarak yaplmas,

(b)       artlara uygun raporlarn dzenlenmesi.

Bu tr eylem ve mesajlar yksek kaliteli almalar esas alan ve dllendiren bir kltr tevik eder. Bu eylem ve mesajlar, sadece bunlarla snrl olmamak zere, eitim seminerleri, toplantlar, resm ve gayri resm grmeler, strateji belgeleri, bltenler ve bilgilendirme notlaryla personele duyurulabilir. Ayn zamanda bunlara, denetim irketinin i yazmalarnda ve eitim materyallerinde ya da personel deerlendirme prosedrlerinde de yer verilebilir. Bu eylem ve mesajlar denetim irketinin, kalitenin nemine ve kalitenin uygulamada nasl salanabileceine ilikin duruunu destekleyecek ve glendirecektir.

A5.      Denetim irketinin ynetimi tarafndan belirlenen i stratejisinin, yrtlen tm denetimlerde kaliteyi ncelikli bir zorunluluk olarak ele almas, kaliteye dayal bir kurum ii kltrn gelitirilmesinde zellikle nemlidir. Byle bir kurum ii kltrn gelitirilmesi aadaki hususlar ierir;

(a)        Personele ilikin performans deerlendirme, cret ve sair haklar ile terfi (tevik sistemleri dhil) konularn ele alan politika ve prosedrlerin, denetim irketinin kalite taahhdn her eyden stn tuttuunu gsterecek ekilde oluturulmas,

(b)       Ticari kayglarn yaplan almalarn kalitesinin nne gememesini salayacak ekilde ynetim sorumluluklarnn belirlenmesi,

(c)        Kalite kontrol politika ve prosedrlerinin gelitirilmesi, belgelendirilmesi ve desteklenmesi iin yeterli kaynan salanmas.

Denetim irketinin Kalite Kontrol Sisteminin Yrtlmesinden Sorumlu Olan Kii veya Kiilerin Grevlendirilmesi (Baknz: 19 uncu paragraf)

A6.      Kalite kontrol sisteminden sorumlu olan kii veya kiilerin yeterli ve uygun deneyim ve beceriye sahip olmalar; kalite kontrol sorunlarn belirleyebilmelerini, anlayabilmelerini ve bunlara ynelik uygun politika ve prosedrler gelitirebilmelerini salar. Bu kii veya kiilerin gerekli yetkiye sahip olmas, bunlarn sz konusu politika ve prosedrleri uygulayabilmelerini salar.

lgili Etik Hkmler

lgili Etik Hkmlere Uygunluk (Baknz: 20 nci paragraf)

A7.      Etik Kurallar mesleki etiin temel ilkelerini belirler. Bu ilkeler ise aada yer alan hususlar ierir;

(a)        Drstlk,

(b)       Tarafszlk,

(c)        Mesleki yeterlik ve zen,

()        Sr saklama,

(d)       Meslee uygun davran.

A8.      Etik Kurallarn B Blm, zel durumlarda Etik Kurallar tarafndan oluturulan kavramsal erevenin nasl uygulanacan gsterir. Bu Etik Kurallar, temel ilkelere uyuma ynelik tehditlere kar alnabilecek uygun nlemlere ve ayrca sz konusu tehditlere kar alnabilecek nlemlerin bulunmad durumlara rnekler verir.

A9.      Temel ilkeler zellikle;

·                     Denetim irketindeki liderlik,

·                     Mesleki eitim ve retim,

·                     zleme,

·                     Aykrlk durumunda gerekenin yaplmas sreci

vastasyla glendirilir.

“Denetim irketi”, “Denetim A” ve “Denetim Ana Dhil irket” Tanmlar (Baknz: 20–25 inci paragraflar)

A10.    lgili etik hkmlerde yer alan “denetim irketi”, “denetim a” ve “denetim ana dhil irket” tanmlar, bu KKS’de yer alan tanmlardan farkllk gsterebilir. 20–25 inci paragraflarda yer alan ana hkmlere uygunluk salanmasnda etik hkmlerde kullanlan tanmlar, bahsi geen etik hkmlerin yorumlanmas iin gerekli olduu lde geerlidir.

Yazl Taahht (Baknz: 24 nc paragraf)

A11.    Yazl taahht, basl veya elektronik biimde alnabilir. Denetim irketi, taahht almak ve aykrla iaret eden bilgiler zerine uygun admlar atmak suretiyle bamszla verdii nemi ortaya koyar ve personel asndan konunun gncel ve gz nnde olmasn salar.

Yaknlk Tehdidi (Baknz: 25 inci paragraf)

A12.    Etik Kurallar, bir gvence denetiminde ayn kdemli personelin uzun sre grevlendirilmesinin oluturabilecei yaknlk tehdidini ve bu tehditlere kar alnacak uygun nlemleri ele almaktadr.

A13.  Yaknlk tehdidini ele alan uygun kstaslarn belirlenmesi aadaki hususlar ierebilir:

·                     Kamu yararn ilgilendirme dzeyi dhil denetimin nitelii,

·                     Kdemli personelin sz konusu denetimdeki hizmet sresi.

Kdemli personelin rotasyona tabi tutulmas veya denetimin kalitesinin gzden geirilmesinin art koulmas, alnacak nlemlere rnek olarak verilebilir.

A14.    Etik Kurallara gre yaknlk tehdidi, zellikle Kurum tarafndan belirlenen iletmeler ile borsada ilem gren iletmelerin finansal tablolarnn bamsz denetimleriyle ilgilidir. Sz konusu bamsz denetimlerde Etik Kurallar, sorumlu denetinin nceden belirlenmi sre (normalde yedi yldan fazla olmayan) sonunda rotasyona tabi tutulmasn gerektirir ve bu konuyla ilgili standartlar ve aklayc bilgileri sunar. Mevzuat hkmleri, daha ksa srelerde rotasyona tabi tutulmay gerektirebilir.

Kamu sektr denetim kurulularna zg hususlar

A15.    Yasalar, kamu sektr denetilerinin bamszln koruyucu nlemleri ierebilir. Ancak, bu nlemlere ramen bamszla ynelik tehditler mevcut olabilir. Bu sebeple, 20–25 inci paragraflarn gerektirdii politika ve prosedrlerin oluturulmasnda, kamu sektr denetisi mevzuatta yer alan yetki dayanan gz nnde bulundurabilir ve bamszlkla ilgili her trl tehdidi bu balamda ele alabilir.

A16.    Kamu sektrnde 25 ve A14 paragraflarnda bahsedildii ekliyle borsada ilem gren iletmeler yaygn deildir. Ancak, bykl, karmakl veya kamu yarar bakmndan nemli olan ve sonu olarak geni bir payda yelpazesine sahip dier kamu sektr iletmeleri de bulunabilir. Bu sebeple denetim irketinin, kalite kontrol politika ve prosedrlerine gre bir kamu sektr iletmesini, geniletilmi kalite kontrol prosedrleri asndan nemli olarak deerlendirdii durumlar olabilir.

A17.    Kamu sektrnde, sorumlu deneti muadili denetilerin atanma ve grev sreleri mevzuatla belirlenebilir. Bu sebeple Kurum tarafndan belirlenen iletmeler ile borsada ilem gren iletmeler iin ngrlen sorumlu deneti rotasyon hkmlerine tam olarak uyulmas mmkn olmayabilir. A16 paragrafnda belirtildii zere, nemli kabul edilen kamu sektr iletmelerinde, sorumlu denetinin rotasyona tabi tutulmas ilkesine uyum tevik edilir ve kamu sektr denetim kurulularnn bu erevede politika ve prosedrler oluturmas kamu yararna olabilir.

Mteri likisinin ve Denetim Szlemesinin Kabul ve Devam Ettirilmesi

Yeterlik, Beceri, Kapasite ve Kaynaklar (Baknz: 26(a) paragraf)

A18.    Denetim irketinin yeni veya mevcut bir mteriden yeni bir denetim szlemesi kabul edebilmesi iin gerekli yeterlik, beceri, kapasite ve kaynaklara sahip olup olmadnn deerlendirilmesi, sz konusu denetime zg ykmllklerin ve ilgili tm kademelerdeki mevcut irket personelinin niteliklerinin gzden geirilmesini gerektirir. Bu gzden geirme,

·                     Denetim irketi personelinin ilgili sektrlere veya denetim konularna ilikin bilgi sahibi olup olmad,

·                     Denetim irketi personelinin ilgili dzenleme ve raporlama hkmlerine ilikin deneyimlerinin veya gerekli bilgi ve becerileri etkin biimde edinebilme kabiliyetinin olup olmad,

·                     Denetim irketinin gerekli yeterlik, beceri ve kapasiteye sahip yeterli personelinin bulunup bulunmad,

·                     htiya hlinde uzmanlardan faydalanma imknnn olup olmad,

·                     Denetimin kalitesinin gzden geirilmesi iin gerekli kstaslara ve liyakat artlarna sahip kiilerin bulunup bulunmad,

·                     Denetim irketinin raporlama sresi iinde denetimi tamamlayp tamamlayamayaca

hususlarn ierir.

Mterinin Drstl (Baknz: 26(c) paragraf)

A19.    Aadaki hususlar mterinin drstlne ilikin olarak dikkate alnmas gereken hususlar arasndadr:

·                     Mterinin ana ortaklarnn, kilit yneticilerinin ve st ynetiminden sorumlu olanlarn kimlikleri ve ticari itibarlar.

·                     uygulamalar da dhil mteri faaliyetlerinin nitelii.

·                     Mterinin ana ortaklarnn, kilit yneticilerinin ve st ynetiminden sorumlu olanlarn muhasebe standartlarn yorumlama ve i kontrol evresi gibi hususlardaki tutumlarna ilikin olumsuz bilgiler.

·                     Mterinin, denetim cretlerini olabilecek en dk seviyede tutmaya ynelik srarl tutumu.

·                     alma kapsamnn uygun olmayan ekilde snrlandrldna dair gstergeler.

·                     Mterinin kara para aklama veya su tekil eden dier faaliyetlerde bulunabileceine ilikin gstergeler.

·                     Denetim irketinin seilmek istenmesinin ve nceki denetim irketinin yeniden seilmemesinin nedenleri.

·                     likili taraflarn kimlik ve ticari itibarlar.

Genel olarak denetim irketinin mterinin drstl hakkndaki bilgisi, mteriyle ilikisini devam ettirdii sreyle paralel olarak artacaktr.

A20.    Aadakiler denetim irketinin bu tr konularda bilgi edindii kaynaklar arasnda yer alabilir:

·                     Etik hkmlere uygun olarak mevcut veya nceki muhasebecilik ve denetim hizmetlerini salayanlarla kurulan her trl iletiim ve dier nc taraflarla yaplan grmeler.

·                     Bankaclar, hukuk mavirleri ve ayn sektrde faaliyet gsteren dier iletmeler gibi nc taraflardan veya dier denetim irketi personelinden toplanan bilgiler.

·                     lgili veri tabanlarnda yaplacak arka plan aratrmalar.

Mteri likisinin Devam Ettirilmesi (Baknz: 27(a) paragraf)

A21.    Bir mteri ilikisinin devam ettirilmesine karar verilirken mevcut veya nceki denetimler srasnda ortaya kan nemli konular ve bu konularn ilikinin devam etmesine olan etkileri dikkate alnr. rnein bir mteri, denetim irketinin gerekli uzmanla sahip olmad bir alanda ticari faaliyete balam olabilir.

ekilme (Baknz: 28 inci paragraf)

A22.    Denetimden ekilme veya denetimden ve mteri ilikisinden birlikte ekilmeye ilikin politika ve prosedrler aadaki hususlar da ieren konular ele alr:

·                     lgili art ve durumlar karsnda denetim irketinin atabilecei uygun admlar hakknda mteri ynetiminin uygun kademeleri ve st ynetimden sorumlu olan kiilerle mzakere edilmesi.

·                     Denetim irketi ekilmenin uygun olduuna karar vermi ise, sz konusu denetimden veya denetim ve mteri ilikisinden birlikte ekilme karar ile bu kararn sebeplerinin, mteri ynetiminin uygun kademeleri ve st ynetimden sorumlu olanlarla mzakere edilmesi.

·                     Denetim irketinin denetime devam etmesini gerektirecek mesleki veya mevzuattan kaynaklanan bir ykmllnn bulunup bulunmadnn veya sz konusu denetimden ya da denetim ve mteri ilikisinden birlikte ekilme kararnn sebepleriyle birlikte Kuruma ve/veya dier dzenleyici otoritelere rapor verme ykmllnn bulunup bulunmadnn deerlendirilmesi.

·                     nemli hususlarn, yaplan istiarelerin, ulalan sonularn ve sonularn dayanaklarnn belgelendirilmesi.

Kamu Sektr Denetim Kurulularna zg Hususlar (Baknz: 26–28 inci paragraflar)

A23.    Kamu sektrnde grev yapan denetiler, mevzuat uyarnca atanabilirler. Buna gre, 26–28 inci paragraflar ile A18–A22 paragraflarnda dzenlenen, mteri ilikisinin ve denetim szlemesinin kabul ve devam ettirilmesine ilikin hkm ve deerlendirmelerin bazlar bu tr denetimlerle ilgili olmayabilir. Bununla birlikte, sz konusu politika ve prosedrlerin oluturulmas, kamu sektr denetilerinin risk deerlendirmesi yapmalarnda ve raporlama sorumluluklarn yerine getirmelerinde deerli bilgiler salayabilir.

nsan Kaynaklar (Baknz: 29 uncu paragraf)

A24.    Denetim irketinin insan kaynaklarna ilikin politika ve prosedrleri aadaki gibi hususlar ierir:

·                     e alma.

·                     Performans deerlendirmesi.

·                     Verilen grevleri yerine getirme sresi dhil kabiliyetler.

·                     Yeterlik.

·                     Kariyer geliimi.

·                     Terfi etme.

·                     cret ve sair haklar.

·                     Personel ihtiyacnn tahmini.

Etkin ie alma sre ve prosedrleri, almalar iin gerekli yeterlik ve kabiliyetleri gelitirme kapasitesine ve bu kabiliyetleri yeterli biimde kullanabilmesine imkn veren uygun karakter zelliklerine sahip drst kiileri semesinde denetim irketine yardmc olur.

A25.    Yeterlik, aada belirtilenler dhil eitli yntemler yoluyla gelitirilebilir:

·                     Meslekle ilgili konularda yksek renim alnmas.

·                     Teorik ve uygulamal eitimler dhil srekli mesleki geliim.

·                     Mesleki tecrbe.

·                     Daha deneyimli alanlar refakatinde denetim ekibinin dier yelerinin yetitirilmesi.

·                     Bamsz olmas zorunlu olan personel iin bamszlk eitimi.

A26.    Denetim irketi personelinin yeterliinin devamll byk lde uygun seviyedeki srekli mesleki geliime baldr. Bu sayede denetim irketi personeli bilgi ve kabiliyetlerini muhafaza edebilir. Etkin politika ve prosedrler, her kademedeki irket personeli iin srekli uygulamal eitim ihtiyacn dikkate alr ve personelin gerekli yeterlik ve kabiliyetlerini gelitirebilmesi ve bunlar srdrebilmesi iin ihtiya duyulan eitim kaynaklarn ve desteini salar.

A27.    Denetim irketi, bnyesinde teknik imknlarn ve eitim kaynaklarnn bulunmamas gibi hllerde irket kadrosunda yer almayan uygun yeterlie sahip kiilerin hizmetinden yararlanabilir.

A28.    Performans deerlendirmesi, cret ve sair haklar ile terfi prosedrleri, yeterliin gelitirilmesi ve srdrlmesi ile etik ilkelere balln esas alnmasn ve dllendirilmesini salar. Aadakiler denetim irketinin, yeterliin gelitirilmesi ve srdrlmesi ile etik ilkelere balln salanmasna ynelik atabilecei admlar arasndadr:

·                     Personelin, performans ve etik ilkelere ilikin irket beklentilerinin farknda olmasn salamak,

·                     Personele performans, ykselme ve kariyer geliimiyle ilgili deerlendirme sunmak ve danmanlk salamak,

·                     Personelin, daha yksek sorumluluk gerektiren pozisyonlara ykselmenin, dier hususlarn yannda performans kalitesine ve etik ilkelere balla dayandn ve denetim irketinin politika ve prosedrlerine uyulmamasnn disiplin ilemiyle sonulanabileceini anlamasna yardmc olmak.

Kk irketlere zg Hususlar

A29.    Denetim irketinin bykl ve iinde bulunduu artlar, denetim irketinin performans deerlendirme srecinin yapsn etkileyecektir. zellikle kk irketler, kendi personelinin performansn deerlendirirken ekil bakmndan daha basit yntemler kullanabilir.

Denetim Ekiplerinin Belirlenmesi

Sorumlu Denetiler (Baknz: 30 uncu paragraf)

A30.    Politika ve prosedrler, sorumlu denetilerin sorumluluklarn tam olarak yerine getirmeleri iin yeterli zamana sahip olmalarn salayabilmek amacyla bu kiilerin, i yklerini ve msait olma durumlarn izlemeye ynelik sistemler ierebilir.

Denetim Ekipleri (Baknz: 31 inci paragraf)

A31.    Denetim irketi denetim ekiplerini grevlendirirken ve bu ekiplere uygulanacak gerekli ynlendirme ve gzetim seviyesini belirlerken, denetim ekibinin;

·                     Uygun eitim ve denetimlere katlm yoluyla benzer nitelik ve karmaklktaki denetimler hakknda elde ettii bilgisini ve uygulama tecrbesini,

·                     Mesleki standartlar ve yrrlkteki mevzuat hkmlerine ilikin bilgisini,

·                     Bilgi teknolojileri hakknda bilgi sahibi olmak dhil teknik bilgisi ve uzmanln,

·                     Mterilerin faaliyet gsterdii sektrler hakkndaki bilgisini,

·                     Mesleki muhakeme kullanabilme kabiliyetini,

·                     Denetim irketinin kalite kontrol politika ve prosedrleri hakkndaki kavrayn

deerlendirir.

Denetimin Yrtlmesi

Denetimin Yrtlme Kalitesinin Tutarll (Baknz: 32(a) paragraf)

A32.    Denetim irketi, politika ve prosedrleri araclyla denetimin yrtlme kalitesinin tutarlln artrr. Bu tutarllk, genellikle yazl veya elektronik rehberler, yazlmlar veya dier standart belgelendirme biimleri ile sektre veya denetimin konusuna zg rehberlerin oluturulmas suretiyle salanr. Aadakiler, sz konusu materyallerde ele alnacak hususlar arasndadr:

·                     alma hedeflerinin anlalmasn salamak amacyla denetim ekiplerinin denetimle ilgili nasl bilgilendirildii.

·                     Denetim standartlarna uygunluk salama sreleri.

·                     Denetimin ynlendirilmesi ve gzetimi, alanlarn eitimi ve yetitirilme sreleri.

·                     Yaplan almann, varlan nemli yarglarn ve dzenlenen rapor eklinin gzden geirilme yntemleri.

·                     Yaplan almann, harcanan zamann ve gzden geirme ileminin boyutunun uygun ekilde belgelendirilmesi.

·                     Tm politika ve prosedrleri gncel tutmaya ynelik sreler.

A33.    Uygun bir ekip almas ve eitim, denetim ekibinin daha az deneyimli yelerinin kendilerinden beklenen almann hedeflerini ak ekilde anlamalarna yardmc olur.

Ynlendirme ve Gzetim (Baknz: 32(b) paragraf)

A34.    Denetimin ynlendirilmesi ve gzetimi,

·                     Denetimin ilerleyiinin takibini,

·                     Denetim ekibi yelerinin yeterlik ve kabiliyetlerinin, almalarn yapmak iin yeterli zamana sahip olup olmadklarnn, kendilerine verilen talimatlar anlayp anlamadklarnn ve sz konusu almann planlanan yaklama uygun olarak gerekletirilip gerekletirilmediinin deerlendirilmesini,

·                     Denetimin yrtlmesi srasnda ortaya kan nemli hususlarn ele alnmasn, bunlarn neminin deerlendirilmesini ve planlanan yaklamn uygun bir ekilde uyarlanmasn,

·                     Denetimin yrtlmesi srasnda daha deneyimli denetim ekibi yeleri tarafndan deerlendirilecek veya istiare edilecek konularn belirlenmesini

ierir.

Gzden Geirme (Baknz: 32(c) paragraf)

A35.    Gzden geirme ilemi,  

·                     Denetimin mesleki standartlara ve yrrlkteki mevzuat hkmlerine uygun olarak yrtlp yrtlmediinin,

·                     lave deerlendirme gerektiren nemli hususlarn ortaya kp kmadnn,

·                     Uygun istiarelerin yaplp yaplmadnn, ulalan sonularn belgelendirilip belgelendirilmediinin ve bu sonularn gereinin yaplp yaplmadnn,

·                     Yaplan denetimin niteliini, zamanlamasn ve kapsamn revize etme ihtiyacnn bulunup bulunmadnn,

·                     Yaplan almann ulalan sonular destekleyip desteklemediinin ve uygun biimde belgelendirilip belgelendirilmediinin,

·                     Elde edilen kantlarn raporu desteklemek iin yeterli ve uygun olup olmadnn,

·                     Denetim prosedrlerinin amalarna ulalp ulalmadnn

deerlendirilmesini ierir.

stiare (Baknz: 34 nc paragraf)

A36.    stiare, denetim irketi iinden veya dndan zel uzmanla sahip kiilerle, ilgili konularn uygun mesleki seviyede mzakere edilmesini ierir.

A37.    stiarede, denetim irketinin kolektif deneyimi ile teknik uzmanlnn yan sra uygun aratrma kaynaklar da kullanlr. stiare, kalitenin artrlmasna ve mesleki muhakemenin kullanmnn gelitirilmesine yardmc olur. Denetim irketi politika ve prosedrlerinde istiareye gerekli lde yer verilmesi, zor ve tartmal konularda personeli istiareye tevik eden ve istiareyi bir g olarak kabul eden bir kltrn gelitirilmesine yardmc olur.

A38.    nemli teknik, etik ve dier konularla ilgili olarak denetim irketi iinden veya gereken hllerde denetim irketi dndan kiilerle yaplacak istiare;

·                stiare edilen kiilere, tavsiyelerinin bilgiye dayal olmasn salayacak olgularn tm ynleriyle iletilmesi,

·                stiare edilen kiilerin uygun bilgi, kdem ve deneyime sahip olmalar ve

istiareler neticesinde ortaya kan sonularn uygun biimde belgelendirilmesi ve uygulanabilmesi hlinde etkin olur.

A39.    Dier uzmanlarla yaplan ve zor veya tartmal konular ieren istiarelerin eksiksiz ve detayl biimde belgelendirilmesi;

·                stiare edilen konunun,

·                Alnan her trl karar ve bu kararlarn dayana ile nasl uygulandklar dhil istiare sonularnn

daha iyi anlalmasn salar.

Kk irketlere zg Hususlar

A40.    stiare amacyla dardan hizmet alma ihtiyac duyan, rnein uygun i kaynaklara sahip olmayan bir denetim irketi;

·                Dier irketlerin,

·                Mesleki ve dzenleyici kurulularn veya

·                lgili kalite kontrol hizmetlerini salayan ticari kurulularn

verdii danmanlk hizmetlerinden faydalanabilir.

Bu tr hizmetlere ilikin szleme yapmadan nce danmanlk veren tarafn yeterlik, beceri ve kapasitesinin deerlendirilmesi, denetim irketinin sz konusu tarafn ilgili ama iin uygun vasflara sahip olup olmadna karar vermesine yardmc olur.

Denetimin Kalitesine Ynelik Gzden Geirme

Denetimin Kalitesine Ynelik Gzden Geirmeye likin Kstaslar (Baknz: 35(b) paragraf)

A41.    Kurum tarafndan belirlenen iletmeler ile borsada ilem gren iletmelerin finansal tablolarnn bamsz denetimleri dndaki denetimlerin hangilerinin kalitesinin gzden geirileceinin belirlenmesine ynelik kstaslar,

·                     Kamu yararn ilgilendirme dzeyi dhil denetimin nitelii,

·                     Bir denetimde veya denetim snfnda olaan d risklerin veya durumlarn tespit edilmesi,

·                     Mevzuatn denetimin kalitesinin gzden geirilmesini gerektirip gerektirmedii

hususlarn ierebilir.

Denetimin Kalitesine Ynelik Gzden Geirmenin Nitelii, Zamanlamas ve Kapsam (Baknz: 36–37 nci paragraflar)

A42.    Denetimin kalitesine ynelik gzden geirme tamamlanncaya kadar denetim raporuna tarih verilmez. Ancak denetimin kalitesine ynelik gzden geirmeye ilikin belgelendirme, rapor tarihinden sonra tamamlanabilir.

A43.    Denetimin kalitesinin gzden geirilmesinin zamannda ve denetimin uygun aamalarnda gerekletirilmesi, nemli sorunlarn rapor tarihinde veya rapor tarihi ncesinde gzden geiren kiiyi tatmin edecek ekilde ve gecikmeden zlmesini salar.

A44.    Denetimin kalitesinin gzden geirilmesinin kapsam, dier hususlarn yan sra denetimin karmaklna, denetlenen iletmenin borsada ilem grp grmediine ve raporun iinde bulunulan artlara uygun olmama riskine baldr. Denetimin kalitesinin gzden geirilmesi, sorumlu denetinin sorumluluklarn azaltmaz.

Kurum Tarafndan Belirlenen Bir letme ile Borsada lem Gren Bir letmeye likin Denetimin Kalitesine Ynelik Gzden Geirme (Baknz: 38 inci paragraf)

A45.    Kurum tarafndan belirlenen bir iletme ile borsada ilem gren bir iletmenin finansal tablolarnn bamsz denetiminin kalitesinin gzden geirilmesi srasnda, denetim ekibinin varm olduu nemli yarglarn deerlendirilmesiyle ilgili olan dier hususlar aadakileri ierir:

·                     Denetim srasnda belirlenen nemli riskler ve bu risklere kar yaplacak iler.

·                     zellikle nemli risklerle ve nemlilikle ilgili olarak varlan yarglar.

·                     Denetim srasnda tespit edilen dzeltilmi veya dzeltilmemi yanllklarn nemi ve yaps.

·                     Ynetime, st ynetimden sorumlu olanlara ve gereken hllerde dzenleyici kurumlar gibi dier taraflara iletilecek olan hususlar.

Bu hususlar, artlara bal olarak, dier iletmelerin finansal tablolarnn bamsz denetim ve snrl bamsz denetimleri ile dier gvence denetimleri ve ilgili hizmetlere ilikin kalitenin gzden geirilmesi iin de geerli olabilir.

Kamu sektr denetim kurulularna zg hususlar

A46.    Kurum tarafndan belirlenen iletmeler arasnda yer almamasna veya borsada ilem gren iletme olarak nitelendirilmemesine ramen, A16 paragrafnda akland zere baz kamu sektr iletmeleri, denetimin kalitesinin gzden geirilmesini gerektirecek neme sahip olabilir.

Denetimin Kalitesini Gzden Geiren Kiilerin Liyakatine likin Kstaslar

Yeterli ve Uygun Teknik Uzmanlk, Deneyim ve Yetki (Baknz: 39(a) paragraf)

A47.    Yeterli ve uygun teknik uzmanlk, deneyim ve yetkiyi nelerin oluturduu, ilgili denetimin artlarna baldr. rnein, borsada ilem gren bir iletmeye ait finansal tablolarn bamsz denetiminin kalitesini gzden geiren kii, borsada ilem gren iletmelere ait finansal tablolarn bamsz denetimlerinde, sorumlu deneti olarak grev yapabilecek yeterli ve uygun deneyime sahip bir kii olacaktr.

Denetimin Kalitesini Gzden Geiren Kiilerle Yaplacak stiare (Baknz: 39(b) paragraf)

A48.    Sorumlu deneti denetimin yrtlmesi srasnda, denetimin kalitesini gzden geiren kiiyle, rnein kendisinin vard bir yargnn denetimin kalitesini gzden geiren kii tarafndan kabul grmesi amacyla, istiarede bulunabilir. Bu tr bir istiare, gr farkllklarnn denetimin daha ge bir aamasnda tespit edilmesini nler ve denetimin kalitesini gzden geiren kiinin grevini gerekletirmesindeki liyakatinden dn verdii anlamna gelmez. stiarenin nitelik ve kapsamnn nemli hle geldii durumlarda, istiare eden taraflar denetimin kalitesini gzden geiren kiinin tarafszlnn korunmas iin gerekli zeni gstermez ise bu kiinin tarafszl zedelenmi olabilir. Gerekli zenin gsterilmesinin mmkn olmad durumlarda, denetimin kalitesini gzden geiren kiinin veya denetimle ilgili olarak istiare edilecek kiinin yerine denetim irketi iinden veya dndan uygun yeterlie sahip baka bir kii grevlendirilebilir.

Denetimin Kalitesini Gzden Geiren Kiinin Tarafszl (Baknz: 40 nc paragraf)

A49.    Denetim irketi, denetimin kalitesini gzden geiren kiinin tarafszln korumaya ynelik politika ve prosedrler oluturur. Bu politika ve prosedrler denetimin kalitesini gzden geiren kiinin;

·                Mmkn olduu srece ilgili sorumlu deneti tarafndan seilmemesini,

·                Gzden geirme sresince denetimin yrtlmesinde yer almamasn,

·                Denetim ekibi adna karar almamasn,

·                Tarafszln tehdit edecek dier hususlarn bulunmamasn

salar.

Kk irketlere zg hususlar

A50.    Denetimin kalitesini gzden geirebilecek nitelikte ok az sayda personeli olan denetim irketlerinde sorumlu denetinin, denetimin kalitesini gzden geirecek kiinin seilmesi srecinin dnda kalmas mmkn olmayabilir. Kk irketler veya tek bana denetim faaliyeti yapan bamsz denetiler, kalitenin gzden geirilmesinin gerekli olduu denetimlerde, denetim irketi dndan uygun yeterlie sahip kiilerle szleme yapabilirler. Alternatif olarak, tek bana denetim faaliyeti yapan bamsz denetilerin veya kk irketlerin bazlar, denetimin kalitesinin gzden geirilmesi iin baka denetim irketlerini kullanmak isteyebilir. Denetim irketi dndan uygun yeterlie sahip kiilerle szleme yaplan hllerde, 39–41 inci paragraflar ile A47–A48 paragraflarndaki hkmler geerlidir.

Kamu sektr denetim kurulularna zg hususlar

A51.    Kamu sektrnde yasal olarak atanan bir deneti, kamu sektr bamsz denetimlerinde tm sorumluluklar ile birlikte sorumlu denetiyle e deer bir grev stlenebilir. Bu gibi durumlarda, mmkn olduu srece denetimin kalitesini gzden geirecek kiinin seimi, denetlenen iletmeden bamsz olma gerekliliinin ve sz konusu denetimin kalitesini gzden geiren kiinin tarafsz bir deerlendirme yapabilme kabiliyetinin dikkate alnmasn ierir.

Gr Farkllklar (Baknz: 43 nc paragraf)

A52.    Etkin prosedrler gr farkllklarnn erken bir safhada saptanmasn tevik eder, devamnda atlacak admlarla ilgili ak rehberlik salar ve farkllklarn zmne ve ulalan sonularn uygulanmasna ilikin belgelendirme yaplmasn zorunlu klar.

A53.    Bu tr farkllklar gidermek zere gelitirilen prosedrler baka bir denetiye, denetim irketine, meslek rgtne veya dzenleyici kuruma danmay ierebilir.

alma Ktlar

alma ktlarnn nihai denetim dosyalarnda birletirilmesi ileminin tamamlanmas (Baknz: 45 inci paragraf)

A54.    Mevzuat, belirli tr denetimlere ait alma ktlarnn nihai denetim dosyalarnda birletirilmesi ileminin tamamlanmas iin sre snrlamalar ngrebilir. Bu tr snrlamalarn ngrlmedii durumlarda 45 inci paragraf, nihai denetim dosyalarnn birletirilmesi ileminin zamannda tamamlanmas ihtiyacn karlayacak ekilde denetim irketinin sre snrlamalar belirlemesini gerektirir. Bamsz denetim ve snrl bamsz denetimde bu tr bir sre normalde deneti raporu tarihinden itibaren altm gnden daha fazla olamaz.

A55.    Bir iletmeye ait ayn denetim konusunu oluturan bilgiyle ilgili olarak iki veya daha fazla farkl raporun dzenlenmesi hlinde denetim irketinin, alma ktlarnn nihai denetim dosyalarnda birletirilmesi ileminin tamamlanmasna ilikin sre snrlamalarn dzenleyen politika ve prosedrleri, her bir raporu ayr bir denetim gibi ele alr. Bu durum rnein, denetim irketinin, konsolidasyon amacyla toplulua bal bir birime ait finansal bilgilere ilikin bamsz deneti raporu dzenlemesi ve daha sonraki bir tarihte ayn finansal bilgilere ilikin yasal amalar dorultusunda bir baka deneti raporu dzenlemesi hlinde sz konusu olabilir.

alma Ktlarnn Gizlilii, Gvenli Biimde Saklanmas, Doruluu ve Btnl, Eriilebilirlii ve Geri Kullanlabilirlii (Baknz: 46 nc paragraf)

A56.  alma ktlarnda yer alan bilgilerin aklanmas iin mteri tarafndan verilmi zel bir yetki veya sz konusu aklamay zorunlu klacak yasal veya mesleki bir zorunluluk bulunmad srece etik hkmler, irket personelinin sz konusu bilgilerin gizliliini devaml olarak salamasn zorunlu klar. zellikle kiisel bilgilerin sz konusu olduu durumlarda, zel kanun ve dzenlemeler mteri gizliliinin korunmasna ynelik olarak irket personeline ilave sorumluluklar ykleyebilir.

A57.    alma ktlar ister kt isterse elektronik veya dier ortamlarda olsun, denetim irketinin bilgisi olmadan sz konusu alma ktlar zerinde deiiklik, ekleme veya karma yaplabildii ya da kalc olarak silinebildii veya bunlara zarar verilebildii srece, alma ktlarnda ele alnan verilerin doruluk ve btnl, eriilebilirlii veya geri kullanlabilirlii tehlikeye der. Bu sebeple, denetim irketinin alma ktlarnn yetkisiz deitirilebilmesini veya silinebilmesini nlemek amacyla tasarlayaca ve uygulayaca kontroller, 

·                alma ktlarnn ne zaman ve kim tarafndan oluturulduunun, deitirildiinin veya gzden geirildiinin belirlenmesini salayan,

·                Bilgilerin internet zerinden denetim ekibiyle paylald veya dier taraflara iletildii durumlar bata olmak zere, denetimin tm aamalarnda bilgilerin doruluk ve btnln koruyan,

·                alma ktlar zerinde yetkisiz deiiklikler yaplmasn engelleyen,

·                Denetim ekibinin ve dier yetkili taraflarn sorumluluklarn uygun bir ekilde yerine getirmelerini salayacak biimde alma ktlarna eriimlerine izin veren

kontrolleri ierebilir.

A58.    alma ktlarnn gizliliinin, gvenli biimde saklanmasnn, doruluk ve btnlnn, eriilebilirliinin ve geri kullanlabilirliinin salanmas amacyla denetim irketi tarafndan tasarlanan ve uygulanan kontroller,

·                Elektronik ortamdaki alma ktlarna eriimi sadece yetkili kullanclarla snrlandrmak amacyla denetim ekibi yeleri arasnda ifre kullanlmasn,

·                Denetimin uygun aamalarnda dzenli aralklarla elektronik alma ktlarnn yedeklenmesini,

·                Denetimin balangcnda denetimin belgelendirilmesi grevinin uygun ekilde ekip yelerine datlmasna, denetim srasnda alma ktlarnn hazrlanmasna ve denetim sonunda bir araya getirilmesine ynelik prosedrleri,

·                Basl hldeki alma ktlarna eriimin snrlandrlmasna, uygun ekilde datmnn yaplmasna ve gizliliinin muhafaza edilerek saklanmasna ynelik prosedrleri

ierebilir.

A59.    Asllar denetim dosyalarna dhil edilmek zere, kt ortamndaki alma ktlar uygulama kolayl salamas asndan elektronik olarak taranabilir. Bu gibi hllerde, denetim irketinin sz konusu alma ktlarnn doruluk ve btnln, eriilebilirliini ve geri kullanlabilirliini salamak iin tasarlad prosedrler, denetim ekiplerinin, aadaki hususlar yerine getirmesini gerektirebilir:

·                Islak imzalar, apraz referanslar ve aklayc notlar dhil kt ortamndaki alma ktlarnn, asllarnn tm ieriini yanstacak ekilde taranm kopyalarnn oluturulmas,

·                Gerekli hllerde taranm kopyalarn dizinlenmesi ve paraflanmas dhil taranm kopyalarn denetim dosyalarna dhil edilmesi,

·                Gerekli hllerde taranm kopyalarn geri kullanlabilmesi ve ktsnn alnabilmesi.

Mevzuat veya baka sebepler, denetim irketinin taranm olan kt ortamndaki alma ktlarnn asllarn saklamasn gerektirebilir.

alma Ktlarnn Saklanmas (Baknz: 47 nci paragraf)

A60.    Denetim irketinin alma ktlarn saklama ihtiyac ve sresi denetimin niteliine ve irketin iinde bulunduu artlara gre farkllk gsterecektir. Sz konusu alma ktlarnn gelecek denetimlerde de nemini devam ettirecek konularn kaydn iermesi, bu artlara rnek olarak gsterilebilir. Saklama sresi ayrca mevzuatn belirli tr denetimler iin zel saklama sreleri ngrp ngrmedii; mevzuatta bu hususa ilikin zel hkmlerin bulunmad hllerde Kurum tarafndan belirlenen saklama srelerinin bulunup bulunmad gibi baka faktrlere de bal olabilir.

A61.    Bamsz denetimde saklama sresi, normalde deneti raporu tarihinden veya daha sonra olmas hlinde topluluk denetisi raporu tarihinden itibaren balamak zere Kurum tarafndan belirlenen sreden daha ksa olmaz.

A62.    Denetim irketinin alma ktlarnn saklanmasna ilikin olarak uygulad prosedrler, ilgili saklama sresi boyunca 47 nci paragraftaki ana hkmlerin uygulanmasna imkn veren hususlar ierir. rnein;

·                (zellikle elektronik biimde oluturulan alma ktlarnda kullanlan teknolojinin, zaman ierisinde gncellenebilecei veya deiebilecei durumlarda) Saklama sresi boyunca alma ktlarna eriime ve bunlarn geri kullanmna imkn salanmas,

·                Denetim dosyalar tamamlandktan sonra alma ktlarnda yaplan deiiklik kaytlarnn gerektiinde salanmas,

·                Kalite kontrol ve dier amalarla denetim irketi dndan yetkili taraflarn belirli alma ktlarna eriimine ve alma ktlarn gzden geirmesine imkn salanmas.

alma ktlarnn mlkiyeti

A63.    Mevzuatta aksi belirtilmedike alma ktlar denetim irketine aittir. Yaplan almann geerliliini veya gvence denetimlerinde denetim irketinin veya personelinin bamszln zedelememek artyla denetim irketi kendi takdirine bal olarak, alma ktlarn blmler hlinde veya alma ktlarndan alntlar yaparak ilgili mterinin eriimine sunabilir.

zleme

Denetim irketinin Kalite Kontrol Politika ve Prosedrlerinin zlenmesi (Baknz: 48 inci paragraf)

A64.    Kalite kontrol politika ve prosedrlerine uygunluun izlenmesinin amac,

·                Mesleki standartlara ve yrrlkteki mevzuat hkmlerine uygunluun,

·                Kalite kontrol sisteminin uygun ekilde tasarlanp tasarlanmad ve etkin ekilde uygulanp uygulanmadnn,

·                Denetim irketinin kalite kontrol politika ve prosedrlerinin, denetim irketi veya ilgili sorumlu deneti tarafndan dzenlenen raporlarn, iinde bulunulan artlara uygun olmalarn salayacak ekilde uygulanp uygulanmadnn

deerlendirilmesini salamaktr.

A65.    Aadakiler kalite kontrol sisteminin srekli olarak gzden geirilmesi ve deerlendirilmesinde dikkate alnmas gereken hususlardandr:

·                Mesleki standartlarda ve yrrlkteki mevzuatta meydana gelen deiikliklerin ve -uygun hllerde- bunlarn denetim irketinin politika ve prosedrlerine nasl yanstlacann analizi.

·                Bamszlkla ilgili politika ve prosedrlere uygunluun yazl teyidinin analizi.

·                Teorik ve uygulamal eitimler dhil olmak zere srekli mesleki geliime ilikin analiz.

·                Mteri ilikisinin ve denetim szlemesinin kabul ve devam ettirilmesine ynelik kararlarn analizi.

·                Denetim irketinin temel ve mesleki eitime dair politika ve prosedrlerine ilikin geri bildirim salanmas dhil, sistemde yaplacak iyiletirmelerin ve atlacak dzeltici admlarn belirlenmesi.

·                Sisteme, sisteme uygunluk salanmasna veya sistemi anlama dzeyine ilikin zayflklarn uygun denetim irketi personeline bildirilmesi.

·                Kalite kontrol politika ve prosedrlerinde gerekli deiikliklerin zamannda yaplabilmesini salamak iin uygun irket personeli tarafndan politika ve prosedrlerin takip edilmesi.

A66.    Tefti ilemlerinin sklna ilikin politika ve prosedrler, rnein yla yaylan bir sre ngrebilir. Tefti ilemlerinin skl belirlenirken, mnferit denetimlerin seiminin zamanlamas dhil, aadakiler gibi ok sayda faktr dikkate alnr:

·                Denetim irketinin bykl.

·                Ofislerinin says ve corafi konumlar.

·                Daha nceki izleme prosedrlerinin sonular.

·                Personel ve ofislerin yetki seviyesi (rnein, ofislerin kendi teftilerini yapmaya yetkili olup olmad veya teftilerin sadece genel merkez tarafndan yaplp yaplmad gibi).

·                Denetim irketi uygulamalarnn ve kurumsal yapsnn nitelii ve karmakl.

·                Denetim irketinin mterileriyle ve denetimlerle ilgili riskler.

A67.    Tefti srecinde, mnferit denetimlerden bazlar ilgili denetim ekibine nceden haber verilmeden seilebilir. Denetim irketi tefti kapsamn belirlerken, bamsz d tefti programlarnn kapsamn veya sonularn dikkate alabilir. Ancak bamsz d tefti program, denetim irketinin kendi i izleme programnn yerine kullanlamaz.

Kk irketlere zg Hususlar

A68.    Kk irketlerin izleme prosedrleri, denetim irketinin kalite kontrol politika ve prosedrlerinin tasarlanmasndan veya uygulanmasndan sorumlu olan veya denetimin kalitesinin gzden geirilmesinde yer alan kiiler tarafndan uygulanabilir. Snrl sayda kiinin grev yapt denetim irketi, denetim teftileri ve dier izleme prosedrleri iin irket dndan uygun yeterlie bir kiiden veya baka bir irketten faydalanmay tercih edebilir. Alternatif olarak denetim irketi, izleme faaliyetlerini gerekletirirken kaynaklarn dier uygun kurulularla paylamaya ynelik dzenlemeler yapabilir.

Eksikliklerin Bildirilmesi (Baknz: 50 nci paragraf)

A69.    Tespit edilen eksikliklerin ilgili sorumlu denetiler dndaki kiilere rapor edilmesi, eksiklik tespit edilen denetimin sz konusu raporda aklanmasn gerektirmez. Ancak sorumlu denetiler dndaki kiilerin sorumluluklarn uygun ekilde yerine getirebilmeleri iin bu tr aklamalarn yaplmas gerekli olabilir.

ikyet ve ddialar

ikyet ve ddialarn Kayna (Baknz: 55 inci paragraf)

A70.    ikyet ve iddialar (aslsz olduu kolayca anlalanlar hari) denetim irketi iinden veya dndan kaynaklanabilir. Sz konusu ikyet ve iddialar irket personeli, mteriler veya nc taraflarca ileri srlebilir. ikyet ve iddialar denetim ekibi yeleri veya dier irket personeline iletilmi olabilir.

Soruturma Politika ve Prosedrleri (Baknz: 56 nc paragraf)

A71.    ikyet ve iddialarn soruturulmas iin hazrlanan politika ve prosedrler, soruturmaya nezaret eden yneticinin;

·                Yeterli ve uygun deneyime sahip olmasn,

·                irketi iinde yetki sahibi olmasn,

·                lgili denetimin yrtlmesi srecinde hibir ekilde grev almam olmasn

gerektirebilir.

Soruturmaya nezaret eden ynetici gerekli hllerde hukuk mavirini de soruturmaya dhil edebilir.

Kk irketlere zg Hususlar

A72.    Az sayda yneticisi olan irketlerde soruturmaya nezaret eden yneticinin ilgili denetimde grev almam olmas mmkn olmayabilir. Sz konusu kk irketler ve tek bana denetim faaliyeti yapan bamsz denetiler, ikyet ve iddialarn soruturulmas iin denetim irketi dndan uygun yeterlie sahip kiilerden veya baka bir irketten faydalanabilir.

Kalite Kontrol Sisteminin Belgelendirilmesi (Baknz: 57 nci paragraf)

A73.    Kalite kontrol sisteminin her unsurunun ilediini kantlayan belgelerin biim ve ierii, muhakeme yaplmasn gerektirir ve aadakiler dhil ok sayda faktre baldr:

·                Denetim irketinin bykl ve ofis says.

·                Denetim irketinin faaliyetleri ile kurumsal yapsnn nitelii ve karmakl.

rnein byk irketler, bamszlk taahhtleri, performans deerlendirmeleri ve izleme sreci kapsamnda yaplan teftilerin sonular gibi hususlarn belgelendirilmesinde elektronik veri tabanlarn kullanabilir.

A74.    zlemeye ilikin uygun belgelendirme aadaki hususlar ierir:

·                Tamamlanm denetimlerin tefti edilmek zere seilmesi prosedr dhil izleme prosedrleri.

·                Aadaki hususlarn deerlendirilmesine ilikin kaytlar:

○       Mesleki standartlara ve yrrlkteki mevzuat hkmlerine ballk,

○       Kalite kontrol sisteminin uygun ekilde tasarlanp tasarlanmad ve sistemin etkin ekilde uygulanp uygulanmad,

○       Denetim irketinin kalite kontrol politika ve prosedrlerinin, irket veya ilgili sorumlu deneti tarafndan dzenlenen raporlarn iinde bulunulan artlara uygun olmalarn salayacak ekilde uygulanp uygulanmad.

·                Tespit edilen eksikliklerin tanmlanmas, etkilerinin deerlendirilmesi ve bu eksikliklere ilikin olarak herhangi bir admn atlp atlmayacana karar verilmesine ve gerektiinde hangi ilave admlarn atlacann belirlenmesine ilikin esaslar.

Kk irketlere zg Hususlar

A75.    Kk irketler, kendi kalite kontrol sistemlerinin belgelendirilmesinde elle tutulmu notlar, kontrol listeleri ve formlar gibi ekil olarak daha basit yntemler kullanabilir.

 

 



[1] BDS 220 “Finansal Tablolarn Bamsz Denetiminde Kalite Kontrol”

[2] lgili durumlarda “sorumlu deneti”, “ynetici” ve “denetim irketi” terimleri kamu sektrndeki e deerlerini ifade eder.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   ILETISIM  /  KNYE  /  SITENE EKLE

 

Ekonomi  /   Finans  /   Sirketler  /   Sehirler  /   Staj  /   Sosyal Gvenlik  /   Pratik Bilgiler  /   Muhasebe  /   Denetim  /   Mevzuat  /   Haber  /   Is Hayati  /   Egitim - gretim  /   Vergi  /   SGK  /   Emeklilik  /   Asgari cret  /   Asgari Geim Indirimi  /   Torba Yasa  /   Trmob  /   SMMM  /   Sektrler  /   Soru - Cevap  /   YMM  /   Maliye  /   Resmi Gazete  /   Beyannameler  /   Seminerler  /   Kurslar  /   Yazarlar  /   Is Ilanlari  /   e-fatura  /   e-defter  /   6736 Sayili Yeniden Yapilandirma Kanunu  /   e-tebligat  /   6736 Vergi ve SGK Affi

 
e-fatura