» e-FATURA e-ARŞİV» e-FATURA PROGRAMI
 
TesvikMatik SGK Tesvik Hesaplama Programi
TesvikMatik SGK Tesvik Hesaplama Programi
e-Bültene üye olun, yeni Haber ve Mevzuatlar e-posta adresinize gelsin! ÜYE OL

Yasal defter kayıtları yabancı para cinsinden tutulabilir mi?

 
15.01.2021 04:58 | Güncelleme: 15.01.2021 04:58

Yasal defter kayıtlarının yabancı para ile tutulması istisnai bir durum. İşletmelerin muhasebe kayıtlarını yabancı para cinsinden tutma imkânını araştırmaya başlamadan önce neden buna ihtiyaç duyabileceklerini anlamaya çalışalım.

Eğer bir işletmenin satışları ve/veya alışları ile giderleri Türk Lirası (TL) değil de büyük ölçüde yabancı bir para (döviz) cinsinden oluşuyorsa ve finansal tablolarını etkileyen para birimi yabancı bir para cinsinden ise bu işletmenin kayıtlarını TL cinsinden tutmak, kur değişimleri sebebiyle gerçek durumun ortaya çıkmasına engel olur. Çünkü TL yüksek enflasyonlu bir ekonominin para birimidir.

Bu durum gerçek vergi öncesi ve sonrası kâr veya zararın finansal tablolara doğru bir şekilde yansımasını önlediği gibi, özvarlığın da gerçek durumu göstermemesi gibi bir sonuç doğurur. (Finansal tablolarını TFRS’ye göre düzenleyenlerin tablolarını fonksiyonel para birimine göre düzenlemelerine aşağıda ayrı bir bölümde değineceğim.)

Örneğin ödeme vadesi gelmemiş yabancı para cinsinden yükümlülüklerin doğurduğu realize olmamış kur farklarının kayıtlara alınması, şirketin sermayesini kaybetmesine neden olabilir. İşte bu nedenle Ticaret Bakanlığı, 2023 başına kadar, henüz ödenmemiş dövizli borçlara ilişkin (realize olmamış) kur farklarının sermaye kaybı ve borca batıklık hesaplamalarında dikkate alınmamasına izin verdi.

Peki, TL cinsinden kayıt tutmanın sakıncalarını ortadan kaldırabilmek için döviz cinsinden kayıt (muhasebe) tutulabilir mi?

Cumhurbaşkanı kararı ile yabancı para cinsinden defter tutma izni verilebilir

Gerek Türk Ticaret Kanunu ve gerekse Vergi Usul Kanunu (VUK) uyarınca işletmelerin, kayıt ve belgelerini Türk para birimi ile tutmaları esastır.

Bu genel kurala 2004 yılında bir istisna getirildi ve belli kriterleri sağlayan işletmelere yabancı para cinsinden defter tutma imkânı sağlandı.

Bu düzenleme, yabancı sermayenin ülkemize gelmesinin önünde yer alan bir engelin daha kaldırılması amacıyla yapıldı.

Aşağıdaki kriterleri sağlayan işletmelere Cumhurbaşkanı Kararı ile kayıtlarını Türk para birimi dışında başka bir para birimiyle tutmalarına izin verilebiliyor (Vergi Usul Kanunu Madde 215/2-b):

- Ödenmiş sermayesinin (yurt dışında kurulan şirketlerin Türkiye’ye ayrılan ödenmiş sermayesinin) en az 100 milyon ABD Doları ya da muadili yabancı para karşılığı TL olması,

- Sermayesinin en az yüzde 40’ının ikametgâhı, kanunî ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan kişilere ait bulunması.

Serbest bölgede faaliyet gösteren şirketler defter kayıtlarını yabancı para cinsinden tutabilirler

Serbest bölgelerde faaliyet gösteren şirketler de ilke olarak VUK hükümleri çerçevesinde defter, belge ve kayıt düzenine uymak zorundalar (345 sıra no.lu VUK Tebliği)

Ancak Maliye Bakanlığı bu konuda VUK hükümlerine bağımlı olmaksızın düzenleme yapmaya yetkili. Bu yetkiye dayanılarak, serbest bölgede faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişilerden isteyenlerin, defter kayıtlarını TL dışında (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca kuru günlük olarak belirlenen) herhangi bir yabancı para birimi ile de yapabilmeleri uygun bulundu. (348 sıra no.lu VUK Tebliği)

Görüldüğü gibi Maliye Bakanlığı serbest bölgeler için bir zorunluluk getirmemiş, isteğe bağlı bir uygulamaya cevaz vermiştir.

Geçerli (fonksiyonel) para birimi ile finansal tabloların düzenlenmesi

Defterler döviz cinsinden tutulmasa bile, Türk Ticaret Kanunu kapsamında bağımsız denetime tabi olan ve TMS/TFRS veya BOBİ FRS’ye göre finansal tablo hazırlayan işletmeler, belli şartlara bağlı olarak finansal tablolarını TL yerine geçerli (fonksiyonel) para birimine göre düzenlemek ve finansal tablo ve dipnotlarını TL olarak sunmak zorundalar.

TMS 21 Kur Değişiminin Etkileri Standardına göre geçerli para birimi, işletmenin faaliyet gösterdiği temel ekonomik çevrenin para birimidir.

Bir işletmenin faaliyette bulunduğu temel ekonomik çevre, genel olarak nakit yarattığı ve harcadığı çevredir. Bir işletme, geçerli para biriminin tespitinde aşağıdaki faktörleri dikkate alır:

(a) Geçerli para birimi:

(i) Mal ve hizmetlerin satış fiyatlarını en çok etkileyen para birimidir (mal ve hizmetlerin satış fiyatlarının çoğunlukla bağlı olduğu ve gerçekleştiği para birimidir) ve

(ii) Rekabet unsurları ve yasal düzenlemeleriyle mal ve hizmetlerin satış fiyatlarını en çok etkileyen ülkenin para birimidir.

(b) Mal ve hizmetlere ilişkin işçilik, ham madde ve diğer maliyetleri en çok etkileyen para birimidir (sıklıkla, bu tür maliyetlerin oluştuğu ve ödendiği para birimidir).

Geçerli para birimine göre düzenlenen finansal tablolar da kayıtlar döviz cinsinden tutulamasa da TL’nin değer kaybından kaynaklanan kur değişimin yarattığı kur farkı geliri veya zararlarının olumsuz etkilerini giderebilmektedir.

Sonuç

Yasal defter kayıtlarının yabancı para ile tutulması istisnai bir durum. Geçerli mevzuata göre, belli kriterleri sağlayarak Cumhurbaşkanından izin alan az sayıdaki yabancı sermayeli şirketler ile serbest bölgede faaliyet gösteren şirketlere sağlanan sınırlı bir imkân.

Bunun dışındaki işletmeler TL cinsinden kayıt tutmak ve finansal tablo hazırlamak zorundalar.

Ancak Türk Ticaret Kanunu kapsamında bağımsız denetime tabi olan ve finansal tablolarını TMS/TFRS veya BOBİ FRS’ye göre düzenleyen işletmeler, döviz çevresinde faaliyet gösteriyorlarsa, finansal tablolarını fonksiyonel para birimi cinsinden hazırlamak ve TL karşılığını sunmak durumundalar.

Erdoğan Sağlam


Sizin Için Seçtiklerimiz

e-Fatura

e-Fatura Nedir?

e-Fatura dijital ortamdan kesilerek, Gelir İdaresi Başkanlığının belirlediği standartları taşıyan ve Gelir İdaresi Başkanlığının içerik kontrolü sonrasında alıcısına ulaştırılan bir fatura türüdür.

e-Faturaya geçiş yapmak için 2018 veya 2019 yılı cironuzun beş milyon TL ve üzeri olması gereklidir. Bu şartı taşıyan mükelleflerin 1 Temmuz 2020 tarihine kadar e-Fatura uygulamsına geçiş yapmaları zorunludur.
Cironuz 5 milyon TL altında olsa dahi gönüllü olarak e-Fatura uygulamasına dahil olarak e-Fatura ve e-Arşiv Fatura kulllabilirsiniz. İsteğe bağlı olarak e-Fatura kullanıcı olarak firmanıza prestij kazandırmanın yanında e-Fatura sisteminin faydaları ile işletme giderlerinizi en aza indirebilirsiniz.

e-Faturayı özel entegratörler aracılığı geçiş yapılması size hem zaman tasarrufu hemde kullanım kolaylı sağlar. e-Fatura Geçiş İşlemlerini Muhasebe Web sizin adınıza gerçekleştir. e-Faturaya geçiş hakkında daha detaylı bilgile burayı tıklayarak ulaşabilirsiniz.

e-Arşiv Fatura

e-Arşiv Fatura e-Fatura mükellefi olan vergi mükelleflerinin e-Fatura olmayan mükelleflere veya nihai tüketicilere kestiği bir elektronik fatura türüdür. Aynı zamanda GİB portalından vergi mükelleflerinin kestiği 5.000 ve 30.000 TL üzerindeki faturalara da e-Arşiv Fatura adı veriler. GİB e-Belge Portalından e-Arşiv Fatura kesen bir mükellef e-Fatura kullanıcısı değildir.

Eğer e-Faturaya zorunlu olarak dahil olmanız gerekiyor ise e-Arşiv Fatura ile beraber e-Fatura da kullanmanız zorunludur. İsteğe bağlı bir e-Faturaya geçiş yapmanız halinde yine e-Arşiv Fatura ve e-Fatura'nın beraber kullanımı zorunludur. GİB e-Belge Portalında sadece 5 bin ve 30 bin üzeri faturaları düzenleyen mükelefler e-Fatura uygulamasına dahil olmadıkları için sadece GİB e-Arşiv Faturası kullanabilirler.

e-Fatura sistemini bizim aracılığımız ile kullanıyor iseniz e-Arşiv Fatura iptalini her zaman yapabilirsiniz. e-Fatura kullanıcı olmayıp GİB portalından 5 bin TL üzeri kesilen e-Arşiv Fatura iptal edilememektedir.

e-Fatura Programı

e Fatura Programı Fatura kesme sürecini kısaltarak, kesilen faturaları e-Fatura veya e-Arşiv Fatura standartlarına uygun hale getirip alıcısına ulaştıran pratik ve kullanışlı yazılımlara verilen isimdir.

e Fatura Programı tamamen hızlı ve kolay e-Fatura kesmek için tasarlanmıştır. e-Fatura Programı ile Satış, İstisna, Tevkifat, iade, özel matrah Faturalarınızı keserek müşterinize hızlıca gönderim yapabilirsiniz. e-Fatura Programı hakkında daha detaylı bilgiye burayı tıklayarak ulaşabilirsiniz.

e-Fatura ve e-Arşiv Faturaya geçiş yaparak pratik ve hızlı kullanmanın en kolay yolu ePlus EKO e-Fatura Programı'dır. Size bilgi vermek için danışmanlarımız sizi bekliyor. Hemen bağlantıyı tıklarak e-Faturaya ilk adımı bizimle atabilirsiniz. e-Fatura Programı

Muhasebe Hakkında Herşey
muhasebeweb.com


Muhasebe dünyasıyla ilgili pratik ve güncel bilgiler, muhasebe haberleri, muhasebe Hesap İşleyişi ve muhasebe yazarları ile muhasebe uygulamalarını işler.

 

facebook twitter linkedin instagram
TÜM KATEGORİLER
Ekonomi    Vergi    Muhasebe    SGK    Asgari ücret    Yapılandırma    2021 Asgari Ücret    e fatura    e defter    Pratik Bilgiler    Vergi Affı    e-Defter Saklama    Finans    Şirketler    Staj    Sosyal Güvenlik    Denetim    Mevzuat    Haber    İş Hayatı    Emeklilik    Asgari Geçim İndirimi    Torba Yasa    Türmob    SMMM    Soru Cevap    YMM    Maliye    Resmi Gazete    Beyannameler    2019 Asgari Ücret    Kısa Çalışma    Muhasebe Yazarları    Muhasebe iş ilanlari    e tebligat    Defter Beyan Sistemi    2018 Asgari Ücret    2018 Pratik Bilgiler    e-İrsaliye    2019 Pratik Bilgiler    Asgari Ücret 2020    e Arşiv Fatura    Oğuz Demir    
Copyright ©2011-2018 muhasebeweb.com - Muhasebe Web Haber İçerikleri İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.