Türkiye'nin Muhasebe Portalı

 

Sedat Eryürek SMMM - DENETÇİ

 

Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulunun Özelliklerine Bakış

 

Sedat Eryürek SMMM - DENETÇİ

 

 

 Türk Ticaret Kanunun 01.07.2012 tarihinden itibaren yürürlüğe girmesi ile; Anonim şirketlerin, yönetim kurullarının niteliklerinde önemli düzenlemeler yapılmıştır. Bu makalemde, bu niteliklerin neler olduğunu ve sağladığı faydaları  irdelemeye çalışacağım. 

Tek kişilik Anonim şirket yönetim kurullarının oluşumuna izin verilmesi, eş dosttan oluşan yönetim kurulu yerine, gerçekçi yönetim kurullarının oluşturulmasına ve ticari anlamda, şirketin sevk ve idaresinden kimlerin sorumlu olduğunun bilinmesi önünü açmıştır. 

 Yönetim kurulu üyelerinin, en az birinin Türk vatandaşı olması zorunluluğu, yabancı firmaların keyfi davranışlarda bulunmamalarına, Türkiye’de ikametgâh etme zorunluluğu getirmesi ile de  Şirketin faaliyetlerinden dolayı oluşan maddi ve manevi zararların karşılanması ile ilgili sürecin kısalmasını sağlamıştır. 

 Tüzel kişilerin yönetim kurullarında, tüzel kişilik olarak görev alması. Şirketlerin yönetiminin kimler tarafından yönetildiğinin herkes tarafından bilinmesinin önünü açmıştır. 

Tüzel kişilerin yönetim kurulunda görev almaları halinde; aşağıda belirtilen şartların yerine getirilmesi şartı getirilmesi, şeffaflık adına önemli bir adım olmuştur. 

Ø  Tüzel kişi ile tüzel kişinin belirlediği şahsın Ticaret sicilinde tescil ve ilan edilmesi.

Ø   Tüzel kişi ile tüzel kişinin belirlediği şahsın şirketin internet sitesinde yayınlanmasıdır.  

İflas eden ya da ehliyeti kısıtlanan veya gerekli kanuni şartları taşımayan kişilerin; yönetim kurulu üyeliğine seçilmesinin yarattığı olumsuzluklar, 01.07.2012 tarihinden itibaren ortadan kalmıştır. Bu şartları taşıyanların kişilerin yönetim kurulu üyesi olma yolları kapanmıştır. 

Anonim şirketlerin,ana sözleşmelerinde, yönetim kurulu üyelerinin hangi özelliklere sahip olması gerektiği belirtilmesi durumda, ileriki yıllarda ana sözleşmede belirtilen özellikleri taşımayan kişilerin yönetim kurulu üyeliğine seçilmesinin, yolları kapanmıştır. 

Anonim şirketlerin,ana sözleşmelerinde; pay gruplarına ve azlığa yönetim kurulunda temsil etme hakkı açıkça belirtilmişse;bu grupların yönetim kurulunda temsil edilebilmeleri hakkı bulunmaktadır. 

Türkiye’deki sigortacılık sistemine bakıldığında uygulanabilmesinin şu an için mümkün olmamakla birlikte; yönetim kurulu üyelerinin görevlerini ifa ederken yapacakları hataların telafisi için şirket sermayesinin yüzde yirmi beşini aşan bir tutarda sigorta yaptırabilme hakkı tanımıştır. Bu hak seçimlik bir hak olup dileyen şirketler bu hakkı kullanabilecektir. Verilen bu hak  yönetim kurulu üyelerinin görevlerini ifa ederken kendilerini baskı altında olma psikolojisinden kurtulmaları sağlayacak bir hak olarak görmek gerekir.

Yönetim kurulu üyelerinin görev süresinin en fazla üç yıl olacağını, ancak üç yıl geçtikten sonra ana sözleşme de yönetim kuruluna tekrar seçilemeyeceklerini belirten bir hüküm yoksa tekrar üç yıllığına seçilebileceklerini hükme bağlamıştır. İşletme konusu kamu hizmeti olan anonim şirketlerin yönetim kurullarında Kamu tüzel kişilerin temsilcileri bulunması halinde 3 yıllık süre sınırlaması söz konusu olmamaktadır. Yani kamu tüzel kişisi zaman sınırlaması olmadan atadığı kişiyi dilediği kadar görevde bırakabilme hakkı tanınmıştır. 

Yönetim kurulu üyelerinin görevden alınmalarını kolaylaştırmış olup.  genel kurul toplantısının gündeminde olmasa bile haklı bir sebebin varlığı halinde genel kurula yönetim kurulu üyelerini her zaman görevden alma hakkı tanımıştır. Kanun bu hakkı tanırken. Diğer yandan  yönetim kurulu üyelerinin mağdur olmaması için tazminat talep etme olanağı sağlamıştır. Kamu Tüzel Kişisi tarafından atanan kişilerin ise görevden alınması yetkisini genel kurul yerine kamu tüzel kişiye bırakmıştır. 

 Yönetim kurulu üyelerinin görevlerinin belirli sebeplerin oluşması halinde kendiliğinden sona ermesi için hüküm kurulmuş olup; Aşağıda belirtilen sebeplerin oluşması yönetim kurulu üyelerinin görevleri süresi beklenmeden kendiliğinden sona erecektir. 

Ø  Belli bir süre için seçilmişlerse, bu sürenin sona ermesi

Ø  Üyelik için gerekli kanuni şartları veya ana sözleşme de öngörülen nitelikleri kaybetmesi

Ø  İflasına karar verilmesi

Ø  Ehliyetinin kısıtlanması 

Yönetim kurulu üyeliğinin herhangi bir nedenle boşalması halinde; boş üyelik nedeni ile yönetim zaafı yaşanmaması için , yönetim kuruluna ilk genel kurula kadar geçici üye atama hakkı vermiş olup geçici üyenin genel kurulda üyeliğinin onanması halinde ise göreve devam hakkı tanımıştır. Eğer yönetim kurulu üyesi  Kamu Tüzel Kişisi tarafından atanmış ise  boşalan üyeliğe Kamu Tüzel Kişisi tarafından atama yapılacaktır. 

Yönetim kurulunun görevleri günümüz şartlarına uyarlanmış olup bu görevleri şu şekilde sıralayabiliriz: işlerin akışını izlemek, kendisine sunulacak konularda rapor hazırlanmak, alınan karaları uygulatmak, iç denetim amacıyla komisyon ve komiteler kurmak… 

Yönetim kuruluna; konjonktürde ki değişimlere karşı kısmen ya da tamamen şirketin yönetimini devir etme yetkisi vermiştir. Bu yetkiyi kullanabilmesi içinde  iki şart öngörmüştür. Bu şartlardan birincisi şirket ana sözleşmesinde yönetimin kısmen ya da tamamen devir edilebileceğine dair bir hükmün olması, ikincisinin ise şirket yönetimini düzenleyen bir iç yönergenin yönetim kurulu tarafından hazırlanıp uygulamaya konmasıdır. 

 Yönetim kuruluna; Ticari mümessil ve vekil atama yetkisi vermiş olup bu yetkinin devir edilmesini yasaklamış olmakla. oluşabilecek hukuksal zararların asgariye indirilmesi amaçlanmıştır. 

Yönetim kurulu üyeleri ile yönetimde yer alan üçüncü şahısların görevlerini ifa ederken basiretli bir yönetici gibi davranması yerine tedbirli bir yönetici gibi davranmalarını ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kuralına uyarak yerine getirmelerini ilkeleri getirilmesi şirketlerin zarar etmelerinin  en asgariye indirilmesi amaçlanmıştır. 

Anonim şirketlerde; temsil yetkisi, çift imza olmak kaydı ile yönetim kurulunun uhdesine bırakmış olmakla birlikte, imza sayısının kriterini esas sözleşmede belirtilmesi, kaydı ile genel kurula bırakmıştır. Tek kişilik yönetim kuruluna sahip anonim şirketlerde doğal olarak tek imza ile temsil edileceklerdir. 

Anonim şirketlerin; düzenleyecekleri belgelerde, şirket merkezinin, sicile kayıtlı olduğu yerin ve ticaret sicil numarasının gösterilmesini ayrıca şirket adına yetkili olanların imzalarını şirket unvanı adı altında atmalarını zorunlu hale getirilerek şeffaflık adına yeni bir adım atılmıştır. 

Anonim şirketi temsile yetkili olan kişilerin, işletmenin ana sözleşmesinde yazılı amaç ve konusu dışındaki yaptıkları işlemlerden dolayı da şirketin hukuki olarak sorumlu olacağını hüküm altına almıştır. Ayrıca Şirketi temsile yetkili olan kişilerin görevlerini ifa ettikleri sırada oluşacak maddi ve manevi zararlardan şirketin sorumlu olacağını öngörmüş olup üçüncü kişilerin hakları güvence altına alınmıştır.

 Sedat ERYÜREK
MALİ MÜŞAVİR
BAĞIMSIZ DENETCİ

 

 

 

 

 

 

 


   ILETISIM  /  KÜNYE  /  SITENE EKLE

 

Ekonomi  /   Finans  /   Sirketler  /   Sehirler  /   Staj  /   Sosyal Güvenlik  /   Pratik Bilgiler  /   Muhasebe  /   Denetim  /   Mevzuat  /   Haber  /   Is Hayati  /   Egitim - Ögretim  /   Vergi  /   SGK  /   Emeklilik  /   Asgari Ücret  /   Asgari Geçim Indirimi  /   Torba Yasa  /   Türmob  /   SMMM  /   Sektörler  /   Soru - Cevap  /   YMM  /   Maliye  /   Resmi Gazete  /   Beyannameler  /   Seminerler  /   Kurslar  /   Yazarlar  /   İş İlanları  /   e-fatura  /   e-defter  /   6736 Sayılı Yeniden Yapılandırma Kanunu  /   e-tebligat  /   6736 Vergi ve SGK Affı  /   2016 Pratik Bilgiler  /